Helezonlu Kum Yıkama Makinesi İçin Elektrik Motoru ve Redüktör Seçimi

Helezonlu kum yıkama makinesinde motor ve redüktör birlikte seçilir: motor gücü sağlar, redüktör ise helezonu suyun ve kumun içinde yavaşça döndürecek torku üretir. Bu makinede belirleyici olan; helezonun çok düşük devirde dönmesi, teknenin dibine çöken kumun duruştan sonra helezonu gömmesi ve motorun sürekli su ile çamur sıçrayan bir yerde çalışmasıdır. Aşağıda bu üç konuyu ve redüktör-motor eşleştirmesini adım adım ele alıyoruz.

Kum yıkama makinesi nasıl çalışır?

Helezonlu kum yıkayıcı, eğimli bir teknenin içinde dönen uzun bir helezondan oluşur. Kum ve su teknenin alt kısmına beslenir. Helezon döndükçe kumu eğim boyunca yukarı taşır; bu sırada kil, silt ve ince toz suyla birlikte taşma kenarından dışarı akar. Teknenin üst ucuna ulaşan kum, suyunun bir kısmını bırakarak boşaltılır.

Bu iş için helezonun yavaş dönmesi gerekir: hızlı dönen bir helezon suyu çalkalar, ince malzemeyi yeniden kuma karıştırır ve susuzlaştırmayı bozar. Uygun helezon devrini makine üreticisi belirler. Kapasiteyi artırmak için yan yana iki helezon kullanan çift helezonlu modeller de yaygındır.

Kum yıkamada kullanılan bir başka makine tipi olan kepçeli (çarklı) yıkayıcı farklı bir tahrik düzenine sahiptir; bu yazı helezonlu tipe odaklanır.

Tahrik zinciri: motor, kayış ve redüktör

Helezonun düşük devri, motordan gelen yaklaşık 1450 d/d'lik devrin büyük oranda düşürülmesiyle elde edilir. Sahada en sık görülen üç düzen şunlardır:

• Mil üstü (asılı) redüktör ve kayış: Redüktör helezon milinin ucuna geçirilir ve bir tork kolu ile tekneye sabitlenir. Motor, redüktörün üstündeki ya da yanındaki bir kaideye oturur ve redüktörü V kayışla döndürür. Kasnak oranı, helezon devrinde küçük ayar yapma imkânı verir.
• Flanşlı motor ve redüktör: Motor, redüktörün giriş flanşına doğrudan bağlanır. Yerleşim kompakttır ama devir ayarı için kasnak seçeneği yoktur.
• Ayaklı motor, kaplin ve redüktör: Motor ve redüktör ortak bir şasede durur, aralarında esnek kaplin vardır. Büyük makinelerde görülür.

Çift helezonlu makinelerde her helezonun kendi motoru ve redüktörü olabilir ya da tek motor iki redüktörü bir ara milden besleyebilir. Hangi düzenin kullanıldığını bilmek, yedek motor seçiminin ilk adımıdır.

Redüktör oranı ve helezon devri hesabı

Helezon devri; motor devrinin önce kasnak oranına, sonra redüktör oranına bölünmesiyle bulunur: helezon devri = motor nominal devri × (motor kasnağı ÷ redüktör kasnağı) ÷ redüktör oranı.

Varsayımsal bir hesap

Sayılar yalnız yöntemi göstermek için seçilmiştir. 4 kutuplu bir motor (nominal 1465 d/d), 160 mm motor kasnağı, 250 mm redüktör kasnağı ve 1/40 oranlı mil üstü redüktör düşünelim. Redüktör girişindeki devir 1465 × 160 ÷ 250 ≈ 938 d/d, helezon devri ise 938 ÷ 40 ≈ 23 d/d olur. Aynı düzende 6 kutuplu (yaklaşık 970 d/d) bir motor kullanılsaydı helezon yaklaşık 15 d/d'ye düşerdi; bu fark yıkama ve susuzlaştırma davranışını değiştirir.

Buradan çıkan sonuç açıktır: yedek motor eski motorla aynı kutup sayısında olmalıdır. Helezon devrini değiştirmek isteniyorsa bu, kasnak oranıyla ve üreticinin önerdiği aralık içinde yapılır.

Redüktör gücü ve motor gücü uyumu

Redüktörün de bir güç ve çıkış torku sınırı vardır. Motoru bir üst güce çıkarmak, redüktörün bu sınırı aşılmadan yapılabiliyorsa anlamlıdır. Redüktör etiketindeki oran, giriş gücü ve servis faktörü bilgileri, motor seçimine başlamadan önce okunmalıdır. Redüktörlü uygulamalara dair genel bilgiler redüktör için elektrik motorları sayfasında yer alır.

Çökmüş kumla kalkış

Kum yıkayıcıda en zor an, uzun bir duruştan sonraki ilk harekettir. Makine durduğunda teknedeki kum suyun içinde çöker ve helezonun alt kısmını gömer. Helezon tekrar döndürülmek istendiğinde, motor bu sıkışmış kum kütlesini yerinden oynatmak zorundadır. Normal çalışmadaki yükten belirgin şekilde yüksek bir kalkış torku gerekir.

Bu durum için işletmede alınan başlıca önlemler şunlardır:

• Boşaltarak durdurma: Besleme kesildikten sonra helezon bir süre daha döndürülür; teknedeki kum azaltılarak durulur.
• Kaldırma düzeni: Bazı makinelerde helezonun alt ucu bir vinç ya da hidrolik düzenle kaldırılabilir. Kalkıştan önce helezonun çökmüş kumdan çıkarılması motoru korur.
• Su ile gevşetme: Kalkıştan önce tekneye su verilerek kumun gevşetilmesi direnci azaltır.
• Uygun yol verme: Yıldız-üçgen yol vermede kalkış torku düştüğünden, gömülü helezonda motor kalkamayabilir. Yumuşak yol verici ya da sürücüyle kontrollü kalkış daha iyi sonuç verebilir; tork ihtiyacı yöntem seçilirken hesaba katılır.

Kalkışta koruma sürekli açıyorsa çözüm korumayı iptal etmek değil, kumun neden çöktüğünü ve kalkış yöntemini gözden geçirmektir. Tekrarlanan zorlamalar motor sargısını ve redüktör dişlilerini yıpratır.

Su, çamur ve açık saha

Kum yıkama makinesinin motoru, ıslak bir ortamda çalışan tahrikin tipik örneğidir. Tekneden sıçrayan su, kumlu çamur ve yıkama suyu buharı motorun etrafındadır; makine çoğunlukla açık sahadadır.

• HEM Motor'un satıştaki motorları IP55 koruma ve F sınıfı yalıtıma sahiptir. Bu koruma toz ve su sıçramasına karşıdır; motorun basınçlı su jetiyle yıkanması ya da çamur içinde kalması bu sınıfın kapsamında değildir.
• Motoru doğrudan sıçramadan korumak için üstüne ve yanına, fanın hava almasını kapatmayan bir siper yapılabilir.
• Kayışlı düzende kayış ve kasnaklar da sıçramadan korunmalıdır; ıslak kayış kayar ve ısınır.
• Klemens kutusu kapağının ve kablo rakorunun sızdırmazlığı düzenli kontrol edilmelidir.
• Uzun süre çalışmadan bekleyen makinelerde motorun içinde nem yoğuşabilir; sezon başında ilk çalıştırmadan önce yalıtım kontrolü yapılması önerilir.

Pik döküm gövde, ıslak ve titreşimli kum ocaklarında dayanıklılığı nedeniyle sık tercih edilir. Ocak ve kırma-eleme tesislerine ait diğer konular taş kırma tesisleri elektrik motorları sayfasında bulunur.

Kum yıkama tahrikine uygun HEM Motor modellerini fiyatlarıyla birlikte elektrik motoru satın al sayfasında görebilirsiniz.

Kum yıkayıcılar için örnek pik döküm modeller

Motor gücü; helezon çapı, tekne boyu, eğim ve kapasiteye göre makine üreticisi tarafından belirlenir. Kesin değer makinenin ya da mevcut motorun etiketinden okunur. Örnek olarak aşağıdaki üç model 4 kutuplu, pik döküm gövdeli ve 400/690 V (Δ/Y) etiketlidir:

• 132S-4 (5,5 kW): nominal 1460 d/d, IEC 132S gövde, 400 V'ta 10,7 A, nominal tork 36 Nm.
• 160M-4 (11 kW): nominal 1465 d/d, IEC 160M gövde, 400 V'ta 20,4 A, nominal tork 71,7 Nm.
• 160L-4 (15 kW): nominal 1465 d/d, IEC 160L gövde, 400 V'ta 27,3 A, nominal tork 97,8 Nm.

160M ve 160L aynı mil yüksekliğini paylaşır, ayak aralıkları farklıdır; 11 kW'tan 15 kW'a geçişte kaide delikleri kontrol edilir. Flanşlı düzende redüktör giriş flanşının yeni gövdeye uyduğu siparişte teyit edilir. Fiyatlar ilgili ürün sayfalarında güncel olarak yer alır.

Sonuç ve teklif için istenen bilgiler

Helezonlu kum yıkayıcıda yedek motoru doğru seçmek; aynı kutup sayısını korumak, redüktörün güç sınırına uymak ve çökmüş kumla kalkışı işletme önlemleriyle kolaylaştırmak demektir. Teklifi hızlandırmak için şunları hazırlayın:

• Motor etiketi ve redüktör etiketinin fotoğrafları
• Tahrik düzeni: mil üstü redüktör ve kayış, flanşlı bağlantı ya da kaplinli şase
• Tek veya çift helezon bilgisi, makinenin marka ve modeli
• Yol verme yöntemi ve duruş sonrası kalkışta yaşanan sorunlar

Uygun modellerin listesine ve fiyatlarına online satış bölümümüzden ulaşabilirsiniz. Kum yıkayıcınızdaki motorun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj şeklini etiket gönderme sayfası aracılığıyla bize ulaştırın; size uygun modeli içeren bir teklif hazırlayalım.

Sık Sorulan Sorular

Helezonu daha hızlı döndürmek kapasiteyi artırır mı?

Her zaman değil. Hızlı dönen helezon suyu çalkalar, ince malzemeyi kuma geri karıştırır ve susuzlaştırmayı bozar; devir üreticinin önerdiği aralıkta tutulmalıdır.

Motor sabah kalkışında neden zorlanıyor?

Gece boyunca kum teknenin dibine çöker ve helezonu gömer. Durmadan önce tekneyi boşaltmak, kalkıştan önce su vermek ya da helezonu kaldırmak kalkış yükünü azaltır.

Çift helezonlu makinede iki motoru farklı güçte seçebilir miyim?

Önerilmez. İki helezon aynı yükü taşıdığından motorlar ve redüktörler aynı olmalıdır; aksi hâlde bakım ve yedek parça yönetimi de zorlaşır.

Redüktörü değiştirmeden motoru büyütebilir miyim?

Ancak redüktörün etiketindeki giriş gücü ve çıkış torku buna izin veriyorsa. Aksi hâlde güçlü motor, redüktörü tasarım sınırının üzerine çıkarır.