English
Français
Türkçe
Español
Русский
Dik milli kırıcıda (VSI) rotor ya tek bir motorla ya da kırıcının iki yanına yerleştirilmiş iki motorla kayış üzerinden döndürülür. Tek motorlu düzende seçim, rotor devri ile kasnak oranına ve kalkış süresine odaklanır. Çift motorlu düzende ise buna ek olarak iki motorun yükü eşit paylaşması gerekir; bu da iki motorun aynı model olmasını, aynı kayış gerginliğiyle çalışmasını ve birlikte kalkıp birlikte durmasını gerektirir.
Dik milli kırıcıda rotoru ne döndürür?
Dik milli kırıcıda malzeme, yüksek devirde dönen rotorun içine üstten beslenir ve merkezkaç kuvvetiyle kırma odasının duvarlarına ya da kendi malzeme yatağına fırlatılır. Kırma, bu çarpma hızıyla olur. Bu yüzden rotor uç hızı, ürün tane şeklini ve boyutunu belirleyen ana değişkendir.
Rotor, dikey bir ana mil üzerindedir; ana mil kendi yatak kovanında döner. Motorlar kırıcı gövdesinin yanına yatay olarak yerleştirilir ve ana milin altındaki kasnağı V kayışlarla döndürür. Rotor devri, motor devri ile kasnak oranından çıkar: rotor devri = motor devri × motor kasnak çapı ÷ ana mil kasnak çapı. Rotor devri üretici tarafından malzeme ve ürün tipine göre verilir; kasnak değişimiyle belirli bir aralıkta ayarlanabilir.
Tek motor mu, çift motor mu?
Hangi düzenin kullanılacağına kırıcı üreticisi karar verir; yedek motor seçiminde bu düzen korunur. Yine de iki düzenin farkını bilmek, motorların neden farklı ele alındığını anlamayı kolaylaştırır.
| Konu | Tek motorlu tahrik | Çift motorlu tahrik |
|---|---|---|
| Yerleşim | Motor kırıcının bir yanında | Motorlar kırıcının karşılıklı iki yanında |
| Ana mil yatağına yük | Kayış çekmesi tek yönden gelir | Karşılıklı kayış çekmeleri büyük ölçüde dengelenir |
| Motor gövdesi | Toplam güç tek gövdede, daha büyük gövde | Güç iki gövdeye bölünür, daha küçük gövdeler |
| Kumanda | Tek yol verici ve koruma | İki motorun birlikte kalkış ve durması, karşılıklı kilitleme |
| Yedek motor | Tek model | Aynı model iki motor; tek motor arızasında eşleşme önemli |
Çift motorlu düzenin en büyük avantajı, ana mil yatağına binen kayış yükünün iki yandan dengelenmesidir. Büyük kapasiteli dik milli kırıcılarda bu düzen bu yüzden sık görülür.
Çift motorda yük paylaşımı nasıl sağlanır?
İki asenkron motor aynı mili kayışla döndürdüğünde, her motorun ne kadar yük alacağı kendi kayma eğrisine bağlıdır. Mil devri ortaktır; motorların nominal devirleri arasında küçük bir fark bile, bir motorun diğerinden daha fazla yük almasına neden olur. Nominal devri daha yüksek olan motor, aynı devirde daha fazla tork verir ve daha çok ısınır.
Bu yüzden çift motorlu tahrikte şu kurallar uygulanır:
- Aynı model: İki motor aynı güçte, aynı kutup sayısında ve aynı model kodunda olmalıdır. Farklı üreticinin ya da farklı serinin motorunu eşleştirmek, etiket gücü aynı olsa bile yük dağılımını bozabilir.
- Aynı kasnak çapı: İki motor kasnağının çapı eşit olmalıdır. Kasnak çapındaki küçük bir fark, kaymadaki farka eklenir.
- Eşit kayış gerginliği: Gevşek kayışlı taraf kayar ve yükünü diğer motora bırakır. Kayış setleri birlikte değiştirilir, gerginlik iki tarafta aynı yöntemle ayarlanır.
- Akımla izleme: Devreye almada ve periyodik bakımda iki motorun yük altındaki akımı ölçülüp karşılaştırılır. Belirgin fark, kayış veya kasnak sorununa işaret eder.
Tek motor arızalandığında
Çift motorlu kırıcıda bir motor arızalanırsa yeni motorun eskisiyle eşleşmesi gerekir. Yeni motorun nominal devri, kalan motorunkinden farklıysa yük paylaşımı bozulabilir. Bu nedenle bazı işletmeler iki motoru birlikte yeniler ya da aynı modelden iki yedek bulundurur. Hangi yolun seçileceği; motorların yaşı, sargı durumu ve etiket değerleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Kalkış ve kumanda
Dik milli kırıcının rotoru ağırdır ve yüksek devirde döner; boşta kalkışta bile ataleti yenmek zaman alır. Kalkış süresi, aynı güçteki bir fana göre daha uzundur ve bu süre boyunca akım yüksek kalır. Termik koruma bu uzun kalkışa göre seçilmelidir; aksi hâlde koruma kalkış sırasında açabilir.
Çift motorlu düzende kumandanın ek görevleri vardır:
- İki motor aynı anda kalkmalıdır. Bir motorun önce kalkması, rotoru tek başına hızlandırmaya çalışmasına ve aşırı yüklenmesine yol açar.
- Bir motorun koruması açtığında diğer motor da durdurulmalıdır. Tek motorla dolu kırıcıyı çalıştırmaya devam etmek, kalan motoru aşırı yükler.
- Her motorun kendi termik koruması olmalıdır; iki motoru tek bir koruma elemanının arkasına bağlamak, birinin aşırı yükünü gizleyebilir.
Yol verme yöntemi olarak yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü kullanılabilir. 400 V şebekede yıldız-üçgen için motor etiketinin 400/690 V (Δ/Y) olması gerekir. Sürücüyle çalışmada üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. İki motor tek sürücüden besleniyorsa her motor için ayrı termik koruma yine gereklidir.
