Bir marangoz atölyesinde ya da mobilya fabrikasında her tezgâh talaş ve toz üretir: planya kalın yonga, daire testere ince talaş, zımpara ise havada asılı kalan un gibi toz çıkarır. Talaş toplama sistemi bu atığı makinenin ağzından emer, boru hattıyla taşır, havadan ayırır ve bir torbaya, siloya ya da briket presine yollar. Bu yazı sistemin içindeki motorları, yani emiş fanını, döner hücreli valfi ve silo altı helezonunu ele alır; atölyedeki tezgâhların tamamı için Ağaç İşleme Makinesi Motorları sayfamıza göz atın.

HEM Motor trifaze elektrik motoru – talaş toplama ve toz emiş fanı tahriki için örnek motor
Fotoğrafta HEM Motor'un üç fazlı asenkron motorlarından biri görülür; fan salyangozu, siklon ve filtre görselde yer almaz.

Seyyar Torbalı Üniteden Merkezi Sisteme

Küçük atölyelerde talaş toplama çoğu zaman tekerlekli bir üniteyle yapılır: alt kısımda bir veya iki naylon torba, üstte bez filtre torbaları ve ortada doğrudan motor miline takılı bir çark. Bu ünite bir ya da iki tezgâhın yanına çekilir, işi bitince başka makineye taşınır. Motor burada çarkı doğrudan taşır; kayış yoktur ve çark devri motor devriyle aynıdır.

Tezgâh sayısı arttığında atölye merkezi bir sisteme geçer. Bütün makinelerin ağızları ana boruya bağlanır, boru dışarıdaki bir siklona ya da filtre kulesine gider ve talaş orada bir siloya dökülür. Bu düzende tek bir büyük fan, onlarca metre boru, dirsek ve branşmanın direncini yenmek zorundadır; motor da buna göre daha büyük olur ve genellikle bina dışında, bir kaide üzerinde durur.

Talaşı Taşıyan Fan ile Temiz Havayı Çeken Fan Arasındaki Fark

Talaş toplama sistemlerinde fan iki konumda bulunabilir. Siklon ya da filtreden önce, yani malzeme akışının içinde duran fana talaş doğrudan çarpar. Bu fanlarda kalın, düz ya da hafif eğik kanatlı, tıkanmaya dirençli çarklar kullanılır; çarkın ağırlığı ve sağlamlığı ön plandadır. Kanatlara çarpan yongalar zamanla aşınma ve dengesizlik yaratır; bu da motor rulmanlarına titreşim olarak döner.

Filtre arkasına yerleştirilen fan ise yalnızca süzülmüş havayı görür; daha hafif ve verimli kanat tipleri kullanılabilir. Filtrenin kirlenmesiyle değişen çalışma noktası ve basınç kontrollü devir ayarı kardeş sayfamız toz toplama fanında ele alınır; ahşap atölyesinde öne çıkan konu ise malzeme taşıyan fanın darbe ve aşınma yüküdür. Hangi düzen kullanılırsa kullanılsın, motor hava akımının dışında durmalı ve çark dengesi her bakımda gözden geçirilmelidir.

Devir, Kutup Sayısı ve Kalkış

Boru içinde talaşın düşmeden taşınabilmesi için havanın belirli bir hızın üzerinde kalması gerekir. Bu yüzden talaş fanları çoğunlukla yüksek devirle, iki kutuplu, yani 3000 d/d sınıfındaki motorlarla çalışır. Büyük çaplı çarkı olan ağır fanlarda ise dört kutuplu motor ve kayış-kasnak düzeni görülür. Doğru devir, fan üreticisinin verdiği değerdir; motor değişiminde çarkın devrini artırmak hem fanı hem motoru aşırı yükleyebilir.

Ağır bir çark kalkışta birkaç saniye ivmelenir. Büyük merkezi fanlarda yıldız-üçgen yol verme sık kullanılır; bunun için motorun plakasında 400 V'ta üçgen bağlantı görünmelidir. HEM Motor serisinde 4 kW ve üzerindeki modeller 400/690 V sargılıdır ve bu yönteme uyar. Bazı tesisler fan devrini aktif makine sayısına göre frekans konvertörüyle ayarlar; konvertörlü kullanımın koşulları inverter uyumlu motorlar sayfasında özetlenir.

Döner Valf, Silo Helezonu ve Briket Presi

Siklonun altındaki döner hücreli valf, talaşı hava kaçırmadan siloya ya da torbaya bırakır. Valf yavaş döner; bu yüzden küçük güçlü bir motor redüktörle bağlanır. Valfe çivi, kama parçası gibi yabancı bir cisim girerse rotor aniden kilitlenebilir; bu durumda motoru korumak için termik röle doğru ayarlanmalı, mümkünse redüktör çıkışında emniyet kavraması bulunmalıdır. Redüktörlü tahrik ayrıntıları için redüktör için elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Silonun dibindeki helezon talaşı kazana ya da briket presine besler. Talaş silo içinde köprü kurup sıkıştığında helezon ağır kalkar; bazı silolarda dibi süpüren döner kollar da vardır. Briket presleri çoğunlukla hidroliktir ve motor pompayı döndürür; bu tarafın seçimi hidrolik pompa elektrik motorları sayfasında anlatılır.

Yangın, Toz Patlaması ve Motorun Konumu

İnce ahşap tozu, uygun koşullarda tutuşabilen ve patlayabilen bir tozdur. Bu nedenle silo, filtre ve siklon bölgesi çoğu tesiste ayrı bir risk değerlendirmesine tabidir. Motorlarımızın gövde koruması IP55, yalıtım sınıfı F'dir; ancak bölge patlayıcı ortam olarak sınıflandırıldıysa standart motor o alan için tasarlanmamıştır ve bu durum siparişte belirtilmelidir. Pratikte en güvenli yol, motoru tozlu hava akımının ve silonun dışında, temiz bir noktada konumlandırmaktır.

Motorun kendi soğutma kanatlarına yapışan toz da ısıyı artırır. Dış mekândaki fan motorunu yağmurdan koruyan bir sundurma, içerideki motorlar için ise düzenli basınçlı hava temizliği iyi bir alışkanlıktır. Sargı sıcaklığını izlemek için PTC termistör sipariş seçeneğidir.

Talaş Toplama Sistemi İçin Örnek Motorlar

Sistem bölümüMotorun işiBakılacak değerÖrnek HEM modeli
Seyyar torbalı üniteÇarkı doğrudan döndürmekFan üreticisinin devri, eski motor etiketi2,2 kW 90L-2 (2895 d/d)
Küçük merkezi sistem fanıBirkaç tezgâhın emişiBoru uzunluğu, ağız sayısı4 kW 112M-2 (2905 d/d)
Fabrika ana emiş fanıMalzeme taşıyan fanKalkış yöntemi, çark dengesi11 kW 160M1-2 (2945 d/d)
Döner valf veya silo helezonuRedüktörle yavaş tahrikRedüktör oranı, kilitlenme koruması0,75 kW 80M2-4 (1420 d/d)

Tablodaki modeller yön göstermek içindir; kesin seçim fan ya da valf üreticisinin verisine, montaja ve çalışma süresine göre yapılır.

Sisteminiz İçin Motor Talebi

Değiştirilecek motorun plakasını ve mümkünse fanın etiketini fotoğraflayın; motor etiketi gönder yazısı bu konuda yol gösterir. Bize makine ya da sistem bölümünü (fan, valf, helezon), gereken güç ve devri, şebeke gerilimini, montaj şeklini (ayaklı, flanşlı, dikey) ve adet bilgisini yazın. Fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında görebilir, WhatsApp veya telefonla iletişim sayfasındaki numaralardan bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Seyyar talaş emicimin motoru yandı, aynı kW'ta 4 kutuplu motor takabilir miyim?

Doğrudan akuple ünitelerde hayır. Çark yarı devirde döner ve emiş belirgin biçimde düşer. Çark motor miline doğrudan bağlıysa eski motorla aynı kutup sayısında kalın.

Emiş zayıfladı, motoru büyütmek çözüm mü?

Çoğu zaman değil. Önce filtre torbalarının tıkanıp tıkanmadığına, boru bağlantılarındaki kaçaklara ve açık bırakılan kullanılmayan ağızlara bakın. Fan aynı devirde döndükçe daha büyük motor tek başına emişi artırmaz.

Döner valfin motoru sık sık termik atıyor, neden olabilir?

Valfe yabancı cisim kaçmış, rotor ile gövde arasında talaş sıkışmış ya da redüktör yağı azalmış olabilir. Valfi temizleyip elle çevirerek kontrol edin; sorun sürerse redüktör oranını ve motor akımını ölçün.

Fan motorunu bina dışına koymak sorun yaratır mı?

IP55 gövde, yağmur sıçramasına karşı uygundur; yine de üstünü koruyan basit bir sundurma, klemens kutusunun sızdırmaz kapatılması ve uzun bekleme dönemlerinde yoğuşma ısıtıcısı motor ömrüne katkı sağlar.