Ağaç Torna Makinesi Motoru

Ağaç torna makinesi, iki punta arasına ya da bir aynaya bağlanan ahşap parçayı kendi ekseni etrafında çevirir; operatör keskiyi destek demirine dayayarak ya da kopya düzeneği bıçağı şablona göre ilerleterek silindirik form verir. Sandalye ayağı, merdiven babası, kase, şamdan ve tutamak gibi parçalar bu tezgâhta biçimlenir. Bu yazı fener milini çeviren elektrik motoruna odaklanır; atölyedeki öteki tezgâhlar için Ağaç İşleme Makinesi Motorları sayfamıza bakabilirsiniz.

Tornada Yük İş Parçasının Çapından Gelir

Planya ya da daire testerede kesici takım döner ve parça ilerler. Tornada durum tersidir: dönen şey ahşabın kendisidir, keski ise sabit durur. Bu nedenle motorun gördüğü moment, kesme kuvvetinin parçanın yarıçapıyla çarpımıdır. İnce bir mil tornalanırken keskinin oluşturduğu kuvvet küçük bir kolla etki eder; geniş bir kase ağzında aynı kuvvet çok daha uzun bir kola biner ve fener milinde belirgin bir tork ihtiyacı doğar.

Kase ve tabak işleyen tornacılar bu yüzden düşük devirde yüksek moment ister. Uzun ve ince parçalarla uğraşan bir atölye ise yüksek devir arar, çünkü küçük çapta yüzey hızına ancak hızlı dönüşle ulaşılır. Aynı makinenin bu iki ucu karşılayabilmesi, ağaç tornasında motor seçiminin asıl konusudur.

Devir Ayarı: Basamaklı Kasnak, Varyatör ya da Frekans Konvertörü

Eski ve basit tezgâhlarda motor milinde ve fener milinde karşılıklı basamaklı kasnaklar bulunur; kayış bir basamaktan diğerine elle aktarılarak birkaç sabit hız elde edilir. Bazı makinelerde ise açılıp kapanan konik kasnaklı mekanik varyatör kademesiz ayar sağlar. Her iki durumda da motor sabit hızda döner ve dört kutuplu, yaklaşık 1500 d/d sınıfında bir motor yaygındır.

Günümüzde pek çok tornacı basamaklı kasnağı tek bir orana sabitleyip devri frekans konvertörüyle ayarlıyor. Bu çözümün iki kazancı var: hız, iş dönerken potansiyometreyle değiştirilebilir ve konvertör yön değiştirmeye izin verdiği için kase içini zımparalarken ters dönüş mümkün olur. Dikkat edilecek nokta, fener milinin çok düşük devirde uzun süre ağır kesim yapmasıdır. Motorun kendi kanadı da yavaşladığı için bu çalışma biçiminde soğutma zayıflar; böyle bir kullanım öngörülüyorsa bağımsız bir soğutma fanı ve konvertör ile motor arasındaki kablo boyu sipariş aşamasında konuşulmalıdır. Üç fazlı serimizin konvertörle kullanımı inverter uyumlu motorlar sayfasında açıklanır.

Dengesiz Kütük, Titreşim ve Güvenli Kalkış

Yaş ağaçtan kaba kesilmiş bir kütük ya da budaklı bir blok asla tam dengeli değildir. Tezgâh yüksek devirde çalıştırılırsa parça punta arasından fırlayabilir; ayrıca dengesiz kütle her turda fener mili rulmanlarına ve kayış üzerinden motor miline darbe gönderir. Doğru alışkanlık, parçayı en düşük hızda başlatıp kaba yuvarlatma bitince hızı artırmaktır.

Konvertörlü tezgâhta bu, rampa süresi ve başlangıç frekansıyla kolayca ayarlanır. Basamaklı kasnaklı tezgâhta ise kayışı en yavaş basamakta bırakmak gerekir. Motor açısından kalkış hafiftir; asıl özen, dengesiz parçanın yarattığı titreşimin motor ayak bağlantılarını gevşetmemesidir. Ayak cıvatalarını belirli aralıklarla sıkmak ucuz bir önlemdir.

Kopya Torna ve Otomatik Tornalar

Seri üretim yapan kopya tornalarda iş parçası bir motorla dönerken bıçak taşıyıcısı ayrı bir tahrikle şablon boyunca ilerler. Bazı otomatik makinelerde parçayı kaba yuvarlayan dönen bir kesici kafa da bulunur; bu kafa genellikle iki kutuplu, daha yüksek devirli bir motorla çalışır. Böyle bir makinede tek motor değil, görevleri farklı iki ya da üç motor vardır ve her biri plakasındaki değere göre ayrı ayrı değerlendirilir. Bıçak taşıyıcının yavaş ilerlemesi çoğu zaman redüktörle sağlanır; bu konu için redüktör için elektrik motorları sayfası yol gösterir.

Durdurma tarafında, büyük çaplı bir parçanın ataleti tezgâhın uzun süre dönmesine neden olur. Konvertör frenleme direnciyle ya da panodaki elektronik frenle bu süre kısaltılabilir. Motor üzerinde fren isteniyorsa bunu siparişte belirtin.

Talaş, Zımpara Tozu ve Motorun Yeri

Torna iki farklı atık üretir: keskiyle kesimde uzun şeritler ve kıvrık talaş, zımparalama aşamasında ise çok ince toz. Kalın talaş genellikle tezgâh altına düşer ve motor tablası üzerinde birikir; ince toz ise havada asılı kalır ve motorun soğutma kanatçıkları arasına yapışır. Motor tezgâhın altındaki dolapta duruyorsa dolabı açıp kanat kapağını haftalık temizlemek sargı sıcaklığını makul tutar.

Gövde koruması IP55, sargı yalıtım sınıfı F olan motorlarımız normal bir marangoz atölyesinin tozuna karşı uygundur. Toz emiş bölgesi patlayıcı ortam olarak sınıflandırılmışsa standart motor o alana göre tasarlanmamıştır; bu durumu siparişte belirtin.

Ağaç Torna Motoru İçin Örnek Seçim Tablosu

Tablodaki modeller yalnızca fikir vermek içindir; kesin seçim tezgâhın kapasitesine, devir ayar yöntemine, montajına ve çalışma yoğunluğuna göre yapılır. Tek fazlı beslemesi olan atölyeler için ayrı monofaze elektrik motoru serimiz 0,18–5,5 kW aralığındadır.

Tornanız İçin Motor Talebi

Tekliften önce eski motorun plakasını fotoğraflayın; fotoğrafın nasıl çekileceği motor etiketi gönder yazısında anlatılır. Bize makine tipini (el tornası, kase tornası, kopya torna), gereken güç ve devir değerini, şebeke gerilimini, montaj şeklini (ayaklı ya da flanşlı) ve adet bilgisini iletin. Konvertör kullanacaksanız bunu da yazın. Modellerin güncel fiyatı elektrik motoru satın al sayfasında; WhatsApp ve telefon bilgileri iletişim sayfasındadır.

Sık Sorulan Sorular

Ağaç tornasında neden çoğunlukla 4 kutuplu motor tercih edilir?

Fener milinin çalışma aralığı genellikle 1500 d/d sınıfının altında ve çevresinde kalır. Dört kutuplu motor bu aralığa makul kasnak oranlarıyla ulaşır ve aynı güçte iki kutupluya göre milde daha fazla tork verir.

Konvertörle ters yönde çalıştırmak aynaya zarar verir mi?

Vidalı aynalarda ters dönüş aynanın milden gevşemesine yol açabilir. Ters çalışmadan önce aynanın kilit vidası ya da emniyet somunu olduğundan emin olun ve ters yönde yalnız hafif zımpara işleri yapın.

Tornam çok düşük devirde zorlanıyor, daha büyük motor mu gerekir?

Önce kasnak oranına bakın. Kayışı daha düşük orana almak milde torku artırır. Konvertörle sadece frekansı düşürmek tork ihtiyacını karşılamayabilir; bir basamak daha büyük motor ancak oran ayarı yetersiz kalırsa düşünülür.

Tek fazlı eski bir tornada üç fazlı motora geçmek mümkün mü?

Binada üç fazlı hat bulunuyorsa mümkündür; mil çapı, kasnak ve ayak ölçüleri eşleştirilir ve şalter üç faza göre değiştirilir. Bazı konvertörler tek faz girişten üç faz çıkış verir; bu düzende motor gücü konvertörün kapasitesiyle sınırlıdır.