Isı Geri Kazanım Cihazı Fan Motoru

Isı geri kazanım cihazı, bir binadan ya da üretim alanından dışarı atılan egzoz havasının ısısını, içeri alınan taze havaya aktaran bir havalandırma ünitesidir. Plakalı eşanjörlü, döner tamburlu (rotorlu) ya da ara akışkanlı bataryalı tipleri vardır; hepsinde iki ayrı hava akışı bulunur ve her akış en az bir fanla hareket eder. Fabrika, depo, spor salonu, havuz, yemekhane ve ofis binası gibi endüstriyel ve ticari tesislerde kullanılan bu cihazların fanlarını döndüren üç fazlı motorlar bu sayfanın konusudur. Sektörün tamamı için HVAC sektörü elektrik motorları sayfasını inceleyebilirsiniz.

İki Hava Akışı, İki Fan: Motor Hangi Parçayı Çevirir?

Cihazın içinde bir taze hava (vantilatör) fanı, bir de egzoz (aspiratör) fanı bulunur. Motor, bu fanların çarkını ya doğrudan kendi miliyle ya da kayış-kasnak üzerinden döndürür. Isıyı aktaran eşanjör, filtreler, damperler ve otomasyon cihazın kendi parçalarıdır; motor bunların hiçbirinin görevini üstlenmez. Döner tamburlu cihazlarda tamburu yavaşça çeviren küçük bir tahrik de vardır; bu tahrik çoğu zaman cihaza özel küçük bir redüktörlü motor ya da kademeli motordur ve standart motorla değişimi cihaz üreticisinin onayına bağlıdır.

Bu yazı ev tipi, duvara monte küçük ısı geri kazanım cihazlarını ya da klima yedek parçalarını kapsamaz. Konumuz, büyük hava debileri için kurulan, bakım kapağından motoruna ulaşılabilen tesis tipi ünitelerdir.

Standart Asenkron Motorlu ve EC Fanlı Cihazları Ayırt Etmek

Son yıllarda üretilen kompakt ısı geri kazanım cihazlarının önemli bir kısmında fan ve motor tek parça halinde gelir: dış rotorlu, elektronik komütasyonlu (EC) motorlu plug fanlar. Bu fanlar kendi elektroniğiyle birlikte üretilir ve standart IEC gövdeli bir motorla değiştirilemez; EC motorlu bu kompakt fan üniteleri HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz.

Standart üç fazlı motorun yeri, fan çarkının ayrı bir milde ya da doğrudan IEC motor milinde durduğu cihazlardır. Bunlar genellikle daha büyük kapasiteli, modüler kasalı ünitelerde görülür: kayışlı santrifüj fanlar ya da motora doğrudan akuple plug fan çarkları. Hangi tipte olduğunuzu anlamanın en kolay yolu motor etiketine bakmaktır. Etikette IEC gövde kodu (ör. 112M, 132S), kutup sayısı ve 400 V üç faz değerleri varsa standart asenkron motordur; etikette yalnız fan modeli, kontrol girişleri ve elektronik değerler varsa büyük olasılıkla EC fandır.

Fan Gücünü ve Devrini Nereden Öğrenirsiniz?

Fanın ihtiyaç duyduğu güç, hava debisi ile fanın yenmesi gereken toplam basınca bağlıdır. Isı geri kazanım cihazında bu basınç kanal sisteminin yanında eşanjörün, filtrelerin ve damperlerin direncini de içerir. Filtre kirlendikçe direnç yükselir; tasarım genellikle kirli filtre durumuna göre yapılır. Bu verileri cihaz ya da fan üreticisi verir. Mevcut bir cihazda ise motor etiketi ve, varsa, fan etiketi en güvenilir kaynaktır.

Devir, çark tipine göre değişir. Doğrudan akuple plug fanlarda motor devri fan devrine eşittir; bu yüzden kutup sayısı fan üreticisinin belirlediği değerden farklı seçilemez. Kayışlı fanlarda ise fan devri kasnak çaplarının oranıyla belirlenir ve motor çoğunlukla dört kutuplu olur. Fan gücü devirle yaklaşık küp oranında değiştiğinden küçük bir devir farkı bile motor yükünü belirgin biçimde değiştirir; bu oran yaklaşık bir kuraldır ve sistemin özelliklerine bağlıdır.

Taze hava ve egzoz fanlarının aynı güçte olması da zorunlu değildir. İki akıştaki filtre, kanal ve eşanjör dirençleri farklı olabildiği için iki fanın motor değerleri farklı çıkabilir; ikisini ayrı ayrı kontrol edin.

Kasa İçinde Motor Ölçüleri ve Bağlantı Kontrolü

Isı geri kazanım cihazında motor dar bir kasanın içine, çoğu zaman fan kızağı ya da gergi rayı üzerine yerleştirilir. Değişim öncesinde IEC gövde büyüklüğü ilk karşılaştırma noktasıdır; ardından aşağıdakiler kontrol edilir:

• Montaj şekli: kayışlı fanlarda genellikle ayaklı (B3) motor ve kızak; doğrudan akuple plug fanlarda flanşlı ya da ayaklı-flanşlı yapı
• Ayak delik aralığı ve kızak üzerindeki ayar boşluğu
• Mil çapı, mil boyu ve kama; çark ya da kasnak göbeğiyle uyumu
• Klemens kutusunun yönü; kasa duvarına çok yakın montajlarda kablo girişinin sığması
• Gerilim, bağlantı şekli ve anma akımı; cihazın kendi panosundaki koruma ayarı

HEM Motor üç fazlı motorları gövdeye göre B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey yapılarda sunar; flanş ve mil ölçüleri sipariş sırasında teyit edilir. Gövde bazında genel ölçüler için gövde ölçü tablosu yazısına bakabilirsiniz.

Egzoz Havasının Niteliği ve Motorun Ortamı

Motor çoğu zaman hava akışının içinde, fanın emiş ya da basma tarafında durur. Bu yüzden ortam sıcaklığı yalnız makine dairesinin değil, motorun içinde bulunduğu havanın sıcaklığıdır. Taze hava tarafındaki motor kışın soğuk dış havayla, egzoz tarafındaki motor ise binadan çıkan ılık ve bazen nemli havayla çalışır. Katalog değerleri −15 ile +40 derece arası ortam sıcaklığı ve 1000 m rakım içindir; dış hava bu aralığın altına iniyorsa ya da motor ısıtılmış havanın içindeyse siparişte belirtin.

Egzoz havasının içeriği de önemlidir. Kapalı yüzme havuzu ve çamaşırhanede egzoz havası çok nemlidir ve klor ya da kimyasal buhar taşıyabilir; yemekhane ve endüstriyel mutfakta yağ buharı vardır; bazı üretim alanlarında toz bulunur. Motorlarımız IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır; bu koruma, sürekli doymuş, kimyasal ya da yağlı hava içinde çalışma için ayrıca tasarlanmış değildir. Bu tür egzoz havası söz konusuysa motorun hava akışının dışına alınması gibi çözümler cihaz üreticisinin kararıdır; durumu siparişte paylaşın. Solvent buharı ya da patlayıcı ortam bulunan alanlarda standart motor kullanılamaz; Ex sertifikalı motorlar HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz.

Kışın eşanjörde donmayı önlemek için bazı cihazlarda taze hava fanının devri düşürülür ya da fan kısa süre durdurulur. Bu çalışma şekli motorun soğuk havada uzun duruş yapması anlamına gelir; gövde içi yoğuşmaya karşı yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneği olarak eklenebilir.

Debi Ayarı, Frekans Konvertörü ve Kayış Düzeni

Isı geri kazanım cihazlarında hava debisi genellikle frekans konvertörüyle ayarlanır; doluluk sensörü, karbondioksit sensörü ya da zaman programı fan devrini değiştirir. Taze hava ve egzoz fanlarının dengeli tutulması bina basıncı için önemlidir, bu dengeyi cihaz otomasyonu kurar. Üç fazlı serilerimiz konvertörle kullanılabilir; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, motor ile konvertör arasındaki kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Fan uygulamalarında düşük devirde yük de azaldığı için bu durum seyrek görülür, ama siparişte konvertör kullanımı yine belirtilmelidir. Ayrıntılar inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.

Kayışlı fanlarda motor değiştiğinde kasnak hizası ve kayış gerginliği yeniden ayarlanır. Aşırı gergin kayış motor rulmanını, gevşek kayış ise kayışı yıpratır. Kasnak oranı değiştirilirse fan devri ve dolayısıyla motor yükü de değişir; bu değişiklik cihaz üreticisinin verisine göre yapılmalıdır. Fan uygulamalarına genel bir bakış için santrifüj fan elektrik motoru sayfası faydalıdır.

Cihaz Tipine Göre Örnek Fan Motorları

Tablodaki modeller örnektir, kesin seçim değildir; fan verisi, devir, kasa içi ölçüler ve egzoz havasının niteliği göz önüne alınarak uygunluk ayrıca doğrulanır.

Fan Motoru Değişiminde Gönderilecek Bilgiler

Değişim için en iyi başlangıç, motor etiketinin okunaklı bir fotoğrafıdır; gerekirse cihazın kendi etiketini de ekleyin. Fotoğrafın nasıl çekileceği motor etiketi gönder sayfasında anlatılır. Bilgileri WhatsApp ile iletebilirsiniz; numaralar iletişim sayfasındadır.

• Motor etiketi fotoğrafı: güç, devir, gerilim, akım ve gövde kodu
• Değişecek motorun taze hava mı egzoz fanı mı olduğu
• Fan düzeni: kayışlı mı, doğrudan akuple plug fan mı
• Montaj tipi, mil çapı ve kasa içindeki yer darlığı
• Egzoz havasının niteliği: nem, yağ buharı, toz veya kimyasal
• Konvertörle mi çalıştığı ve kablo uzunluğu
• Adet; iki fanın birlikte değişip değişmeyeceği

Mağazada İnceleyebileceğiniz Motor Grupları

Tüm modelleri elektrik motoru satın al sayfasında bulabilirsiniz. Isı geri kazanım cihazlarının çoğunda kullanılan küçük ve orta güçler için alüminyum gövdeli motorlar, büyük modüler üniteler için pik döküm gövdeli motorlar kategorisine bakılabilir. Tabloda bağlantısı verilen ürünler örnektir; cihazınıza uygunluğu ayrıca doğrulanır. Benzer fanlı üniteler için klima santrali fan motoru sayfası da yol gösterebilir.

Sık Sorulan Sorular

Cihazımdaki EC fanın yerine standart motor takabilir miyim?

Doğrudan değiştirilemez. EC fanlar motor, çark ve elektroniği tek parça halinde içerir. Standart motora geçiş, fan çarkının ve kontrolün de değişmesi demektir; bu karar cihaz üreticisine aittir.

Taze hava ve egzoz fanı motorları aynı mı olmalı?

Olmak zorunda değildir. İki akıştaki dirençler farklı olabildiği için motor güçleri de farklı olabilir. Her motoru kendi etiketine göre değerlendirin.

Döner tamburu çeviren motor için de standart motor kullanılır mı?

Tambur tahrikleri genellikle cihaza özel küçük motorlu düzenlerdir. Standart motorla değiştirilmesi cihaz üreticisinin onayını gerektirir; etiket fotoğrafını gönderirseniz birlikte değerlendirebiliriz.

Havuz egzozunda çalışan fan motoru için ek önlem gerekir mi?

Havuz egzozu çok nemlidir ve klor taşıyabilir. IP55 motor bu ortamda sürekli çalışma için ayrıca tasarlanmamıştır; motorun hava akışının dışına alınması gibi önlemler cihaz üreticisiyle konuşulmalı ve siparişte belirtilmelidir.