English
Français
Türkçe
Español
Русский
Rulolu konveyörde motor seçimi üç soruya dayanır: hat hangi hızda akacak, rulolar hangi yükü hangi sürtünmeyle taşıyacak ve tahrik ruloya hangi yoldan iletilecek. Hat hızı, motor devri ile redüktör oranı, zincir dişlisi oranı ve rulo çapından hesaplanır; gerekli güç ise yükün ağırlığından çok rulo yuvarlanma direncine ve kalkıştaki atalete bağlıdır. Bu yazı, tahrikli rulolu konveyörlerde bu hesabın nasıl kurulacağını ve redüktörün nasıl seçileceğini anlatır.
Tahrikli rulolu konveyörde güç rulolara nasıl dağılır?
Bantlı konveyörde tek tambur bütün bandı çeker. Rulolu konveyörde ise her rulo yükü kendi altında taşır ve tahrik, rulolar arasında bir zincir ya da kayış düzeniyle paylaştırılır. Sahada en sık görülen düzenler şunlardır:
- Rulodan ruloya zincir: Her rulonun ucunda çift dişli bulunur, komşu rulolar kısa zincirlerle birbirine bağlanır. Ağır yükler, palet ve sandık hatları için yaygındır. Zincir kayıpları rulo sayısı arttıkça birikir.
- Sürekli zincir: Tek bir uzun zincir rulo dişlilerinin altından geçer. Daha az parça vardır, ama zincir gerginliği hat boyunca dikkat ister.
- Hat mili (line shaft) ve O-ring kayış: Hat boyunca dönen bir milden her ruloya esnek kayışlarla hareket verilir. Hafif koli ve kasa hatlarında görülür; kayışlar belli bir kayma payı bırakır.
Hangi düzen olursa olsun, motor çoğu zaman hattın bir ucunda ya da ortasında, redüktör üzerinden ana zincir dişlisini döndürür. Uzun hatlar birkaç bölüme ayrılır ve her bölümün kendi motoru olur.
Rulonun içine yerleştirilmiş motorlu rulolar (tambur motor veya düşük gerilimli motorlu rulo) ayrı bir ürün grubudur. Bu görev için özel motor gerekir; HEM Motor'un 2026 kataloğundaki standart serinin kapsamı dışında kalabilir. Standart trifaze motor, rulolara dışarıdan zincir veya kayışla güç veren düzenler içindir.
Hat hızını hesaplamak
Rulolu hatta ürünün hızı, rulo çevresel hızına eşittir; kayış düzeninde küçük bir kayma bu hızı biraz düşürür. Hesap zinciri şöyledir: motor nominal devri ÷ redüktör oranı = redüktör çıkış devri; bu devir zincir dişlileri oranıyla rulo devrine çevrilir; rulo devri × rulo çevresi (π × çap) = hat hızı.
Aşağıdaki değerler varsayımsal bir örnektir. Hedef hat hızı 20 m/dk, rulo çapı 60 mm olsun. Rulo çevresi yaklaşık 0,188 m olduğundan rulo devri 20 / 0,188 ≈ 106 d/d olmalıdır. Redüktör çıkışı ile rulo dişlisi aynı diş sayısındaysa (1:1), 1400 d/d nominal devirli bir 4 kutuplu motorla gereken redüktör oranı 1400 / 106 ≈ 13,2'dir. Piyasadaki en yakın standart oran seçilir ve gerçek hat hızı bu orana göre yeniden hesaplanır.
| Değişen unsur | Hat hızına etkisi |
|---|---|
| Rulo çapı büyür | Aynı devirde hat hızı çapla orantılı artar. |
| Redüktör oranı büyür | Hat yavaşlar, rulodaki tork artar. |
| Zincir dişlisi rulo tarafında büyür | Hat yavaşlar; redüktörden sonra yapılan ek bir küçültmedir. |
| 4 kutup yerine 6 kutuplu motor | Hat yaklaşık üçte bir yavaşlar; oran yeniden seçilmelidir. |
Yük, sürtünme ve kalkış torku
Rulolu konveyör yükü yatayda taşırken motorun yendiği kuvvet, ürünlerin ağırlığının küçük bir kısmıdır: rulo yatağı sürtünmesi, ürünün rulo üzerindeki yuvarlanma direnci ve zincir kayıpları. Bu oran ürünün taban yapısına göre çok değişir. Sert tabanlı plastik kasa rahat yuvarlanır; yumuşak tabanlı karton koli ya da tahta palet daha fazla direnç oluşturur. Bu yüzden aynı ağırlıktaki iki hat farklı güç isteyebilir.
Güç hesabında kullanılacak sürtünme katsayısını rulo ve zincir üreticisinin verilerinden alın; tahminle bir değer uydurmayın. Hesabı kurarken şu bilgiler gereklidir:
- Hattaki en kötü durumda bulunan toplam yük (hat tamamen dolu iken)
- Rulo sayısı, rulo ağırlığı ve rulo çapı
- Zincir düzeni ve zincir sayısı (her zincir halkası kayıp ekler)
- Hat hızı ve kalkışta hedeflenen hızlanma süresi
Kalkışta motor, yalnız sürtünmeyi değil, hattaki bütün rulo ve ürünlerin ataletini de yener. Dolu ve uzun bir rulolu hatta rulo kütlesi ürün kütlesine yakın olabilir. Bu nedenle kalkış torkunun yeterliliği, sürekli çalışma gücünden ayrı kontrol edilir. Motorun nominal torkunu ürün sayfasından ya da tork tablosundan görebilirsiniz.
