Yem Elevatörü ve Helezon Motoru

Bir yem fabrikasında hammadde kantardan silolara, silodan kırıcıya, kırıcıdan karma bunkerine, oradan pelet presine ve paketlemeye kadar defalarca yer değiştirir. Bu yolculukta dikey kaldırmayı kovalı elevatörler, yatay ve eğimli aktarmayı helezonlar üstlenir. Bu sayfa, yem tesisinde bu taşıyıcıları döndüren motorların seçimini ve işletmedeki farklarını anlatır; tesisin bütün makineleri için yem makineleri elektrik motorları sayfasına dönebilirsiniz.

Yem tesisinde taşıyıcıların yeri

Tipik bir karma yem tesisinde onlarca taşıyıcı bulunur. Tahıl alım çukurundan çıkan ilk elevatör mısır, arpa ve buğdayı silolara basar; silo altı helezonları tartım bunkerlerini besler; kırılmış hammadde bir helezonla toplanıp ikinci bir elevatörle karma katına çıkar. Pelet presinden sonra sıcak pelet soğutucuya, soğumuş pelet de eleğe ve ürün silolarına yine elevatörle gider. Her biri küçük ya da orta güçlü bir motor ister; ama hepsi aynı kumanda zincirinin halkalarıdır.

Bu yüzden yem tesisinde taşıyıcı motoru tek başına değil, hattın bir parçası olarak düşünülür. Bir helezonun durması arkasındaki elevatörün ayağını doldurur; tıkanan bir elevatör de önündeki kırıcıyı durdurur. Motorun gücü kadar, motorların hangi sırayla çalışıp duracağı da önem taşır.

Yem malzemesi taşıyıcıya ne yük bindirir?

Yem tesisindeki malzeme bir gün içinde birkaç kez karakter değiştirir. Bütün tane mısır akıcı ve ağırdır; kırılmış hammadde daha hafif ama tozludur; soya küspesi ve kepek kolay sıkışır; yağ veya melas eklenmiş karma yapışkanlaşır; pelet ise kırılgandır ve sert darbelerde toz üretir.

• Tane hammadde: Yüksek hacim ağırlığı nedeniyle alım elevatörü ve silo helezonları tesisin en çok yüklenen taşıyıcılarıdır.
• Kırılmış, un kıvamlı malzeme: Hafiftir ama helezon girişinde köprü kurup akışı kesebilir; elevatör ayağında toz bulutu oluşturur.
• Yağlı ya da melaslı karma: Helezon kanatlarına ve kova içine yapışır, zamanla taşıma kesitini daraltır ve motor akımını yavaş yavaş yükseltir.
• Pelet: Taşıyıcı hızı düşük tutulur, çünkü yüksek hız peleti kırar; bu da daha büyük redüktör oranı ve daha düşük çıkış devri demektir.

Aynı gövdede farklı malzemeler taşınacaksa motor en ağır olanına göre seçilir. Mevcut bir hatta malzeme değişiyorsa çalışan motorun etiketindeki akım ile pens ampermetreyle ölçülen akımı karşılaştırmak, yeni yükü anlamanın en kısa yoludur.

Kalkış sırası, kilitleme ve dolu duruş

Yem hattında taşıyıcılar akış yönünün tersine sırayla çalıştırılır: önce en sondaki helezon, sonra onu besleyen elevatör, en son kırıcı ya da silo çıkışı. Durdururken sıra tersine döner; besleme kesildikten sonra taşıyıcılar boşalmak için bir süre daha döner. Bu sıralama hatta malzeme yığılmasını ve dolu kalkışı önler.

Ani bir elektrik kesintisinde bu düzen bozulur; helezonlar ve elevatör ayakları dolu kalır. Bir sonraki kalkışta motor sıkışmış kütleyi koparmak zorunda kalır, yem nem çektiyse iş daha da ağırlaşır. Bu nedenle elevatör ayağında ve uzun helezonlarda temizleme kapağı bulunmalı, tıkanmış bir taşıyıcı elle boşaltılmadan tekrar tekrar çalıştırılmamalıdır. Motor koruma şalterinin etiket akımına göre ayarlanması ve dönme sensörünün kumandaya bağlanması, tıkanmayı sargı ısınmadan yakalar.

Çapraz bulaşma ve hat temizliği

Yem tesislerine özgü bir konu, farklı reçeteler arasında kalıntı bırakmamaktır. İlaçlı ya da katkılı bir yemden sonra aynı hattan başka bir ürün geçecekse helezonun ve elevatör ayağının mümkün olduğunca boşalması istenir. Bu amaçla bazı helezonlar her partiden sonra boş olarak bir süre daha çalıştırılır; bazı tesislerde temizlik için helezon kısa süre ters yönde döndürülür.

Ters dönüş elevatörde geri dönüş kilidi yüzünden uygulanmaz; yalnız helezonlarda ve üreticinin izin verdiği durumlarda yapılır. Üç fazlı motorun yönü iki faz ucunun yeri değiştirilerek çevrilir, ama yön değişimi motor tamamen durduktan sonra yapılmalıdır. Temizlik turunda taşıyıcı boş döndüğü için motor yükü düşüktür; asıl dikkat edilecek nokta, sık dur-kalkın sargıda biriktirdiği ısıdır.

Bağlantı düzeni ve tesis ortamı

Yem tesisindeki elevatör ve helezonların çoğu redüktörlü motorla çalışır. Elevatör başında motor genellikle redüktöre flanşla bağlanır ve dar bir platformda durur; uzun silo helezonlarında redüktör gövdenin uç plakasına oturur. Kısa ve hafif helezonlarda zincir-dişli aktarma da görülür. Gövde seçiminde redüktörün flanş ölçüsü ve mil çapı belirleyicidir. Redüktörle eşleşen ayaklı, flanşlı ve dikey HEM gövdeleri için redüktör için elektrik motorları sayfası iyi bir başlangıçtır.

Ortam olarak yem tesisi tozlu ve zaman zaman nemlidir. Buhar kullanan pelet bölümüne yakın taşıyıcılarda motor sıcak ve nemli havada çalışır; açık havadaki alım elevatörlerinde yağmur ve gece-gündüz sıcaklık farkı yoğuşmaya yol açar. IP55 koruma toz girişini sınırlar; yoğuşma ısıtıcısı ve PTC sargı sensörü siparişte eklenebilir. Toz patlaması nedeniyle sınıflandırılmış bir bölgede standart IP55 motor bu koşul için tasarlanmamıştır; böyle bir bölge varsa siparişte belirtin.

Örnek HEM modelleri ve seçim tablosu

Yem tesisindeki taşıyıcılarda en çok 4 kutuplu motorlar kullanılır; vida ya da kasnak devri redüktörle ayarlanır. Kısa bir bunker altı helezonunda 1,5 kW alüminyum 90L-4 1445 d/d'de 9,91 Nm verir. Karma katına çıkan orta yükseklikte bir elevatör için 3 kW pik 100L2-4 (1450 d/d, 19,8 Nm) bakılabilecek bir modeldir. Tane alım elevatörü ve uzun silo helezonu için 7,5 kW pik 132M-4 (1460 d/d, 49,1 Nm) ve 11 kW pik 160M-4 (1465 d/d, 71,7 Nm) örnek gösterilebilir.

Bu eşleşmeler yalnız fikir vermek içindir; nihai motoru tesisinizdeki taşıyıcının debisi, boyu veya kaldırma yüksekliği, istenen çıkış devri, bağlantı biçimi ve çevre koşulları netleştirir.

Teklif için gönderilecek bilgiler

Taşıyıcının hangi makine ya da hat bölümünde çalıştığını (alım, kırma sonrası, karma, pelet), elevatör mü helezon mu olduğunu, taşıdığı yemi ve yaklaşık uzunluğunu ya da yüksekliğini yazın. Bunlara motor gücü (kW), devir (d/d), tesis gerilimi, montaj biçimi, redüktör bağlantısı ve adet bilgisini ekleyin. Birden çok taşıyıcı için motor istiyorsanız bir liste hâlinde göndermeniz işi kolaylaştırır. Değişecek motorun etiket fotoğrafı çoğu zaman yeterli bir başlangıçtır.

Küçük güçlü modeller alüminyum gövdeli motorlar listesinde, tüm modeller ve güncel fiyatlar mağazada yer alır. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfasına bakın.

Sık Sorulan Sorular

Yem tesisinde bütün taşıyıcılarda aynı motoru kullanmak mantıklı mı?

Güçleri birbirine yakın taşıyıcılarda aynı gövde ve devri seçmek yedek motor sayısını azaltır. Ancak ağır yüklü alım elevatörünü küçük bir helezonla aynı motora indirmek doğru olmaz; taşıyıcıları güç gruplarına ayırıp her grubu kendi içinde standartlaştırmak daha pratiktir.

Pelet elevatörü neden yavaş döndürülür?

Motorun kendisi değil, kova hızı düşürülür; bunu redüktör ya da kasnak oranı sağlar. Yüksek hızda pelet kovaya dolarken ve boşaltma ağzında çarparak kırılır, ürün içindeki toz oranı artar.

Helezonu konvertörle yavaşlatarak debi ayarlanabilir mi?

Evet, trifaze motorlarımız frekans konvertörüyle sürülebilir. Helezon uzun saatler düşük devirde ve ağır yükte dönecekse motorun kendi fanı soğutmaya yetmeyebilir; bağımsız fan ve kablo filtresi ihtiyacı siparişte birlikte değerlendirilir.

Elevatör ayağı sık tıkanıyorsa daha büyük motor çözüm olur mu?

Çoğu zaman olmaz. Tıkanma genellikle besleme debisinin elevatör kapasitesini aşmasından ya da yapışkan malzemeden kaynaklanır. Önce besleme ve kova durumu düzeltilmelidir; büyük motor sorunu yalnız bant, zincir ve redüktöre taşır.