Pelet presi, yem fabrikasında en çok elektrik çeken makinedir. Buhar verilmiş karma yemi delikli bir halka kalıptan bastırıp silindir çubuklara dönüştürür; bu sırada motorun gücünün büyük kısmı sürtünmeye ve sıkıştırmaya harcanır. Bu sayfa presin ana motorunu ve hemen çevresindeki yardımcı tahrikleri anlatır; yem tesisinin kırma, karma ve taşıma makineleri için yem makineleri elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – pelet yem makinesi tahriki için örnek motor
Bu görselde yer alan pik döküm gövdeli HEM Motor trifaze motoru örnektir; pelet presinde ana motor kalıbı dişli kutusu ya da kayışla döndürür.

Pelet presinin içinde ne olur?

Presin kalbi, çevresinde binlerce delik bulunan çelik bir halka kalıp (matris) ve onun içinde serbestçe dönen iki ya da üç baskı merdanesidir. Ana motor kalıbı döndürür; merdaneler sabit eksenlerinde durur ve kalıbın iç yüzüne sürtünerek dönerken yemi deliklerden dışarı iter. Kalıbın dışındaki bıçaklar çıkan çubukları istenen boyda keser.

Bu işlemde enerji, yemi sıkıştırmaya ve delik çeperindeki sürtünmeyi yenmeye gider. Kalıbın delik çapı ile kalınlığının oranı (sıkıştırma oranı) büyüdükçe pelet sertleşir ama mile gelen moment de artar. Aynı pres, yumuşak bir kanatlı yemi rahat basarken lifli bir ruminant yeminde ya da ince delikli balık yeminde zorlanabilir. Motor gücünü pres üreticisi kalıp çapına ve kapasiteye göre belirler.

Ana motorun yükü: kalıp doldukça artan moment

Pelet presinin yükü besleme hızına sıkıca bağlıdır. Besleyici helezon yemi kondisyonere, kondisyoner de kalıba ne kadar hızlı verirse ana motor o kadar akım çeker. Modern preslerde ana motorun akımı ölçülür ve besleyicinin hızı bu akıma göre ayarlanır; böylece motor anma akımının hemen altında, tam kapasitede tutulur. Bu da ana motorun uzun saatler boyunca neredeyse tam yükte çalışması demektir.

Kalıbın tıkanması bu makinenin en bilinen arızasıdır. Nemli ya da soğuk yem kalıbı doldurduğunda merdaneler yemi itemez, moment hızla yükselir ve motor zorlanır. Çoğu presde bir emniyet kaplini ya da kesme pimi bu anda tahriki ayırır; korunmanın ikinci halkası motorun termik ve akım korumasıdır. Tıkanmadan sonra kalıp temizlenip boş olarak yeniden çalıştırılır.

Kalkış: boş başlar ama ağır atalet taşır

Karıştırıcı ya da besleyici gibi dolu kalkan makinelerin aksine pelet presi normalde besleyici kapalıyken, kalıp boşken yol alır. Yük olmadığı için koparma momenti düşüktür; ancak büyük çaplı kalıp, kayış kasnakları ya da dişli kutusu önemli bir atalet oluşturur ve motorun anma devrine çıkması birkaç saniye sürebilir. Bu nedenle bu makinelerde büyük güçlü motorlar için yıldız-üçgen ya da yumuşak yol verici yaygındır; şebekeden çekilen kalkış akımı bu sayede sınırlanır.

Boş kalkış varsayımı ancak besleme kilidi doğru çalışıyorsa geçerlidir. Elektrik kesintisinden sonra kalıp yem dolu kalmışsa motor yük altında kalkmaya çalışır; bu yüzden kesintiden sonra kalıbın elle temizlenmesi önerilir. Frekans konvertörü bu makinede hız ayarından çok kalkış ve süreç kontrolü için kullanılır; büyük güçte konvertör seçimi ve kablo filtresi ayrı değerlendirilir.

Aktarma: dişli kutusu ya da kayış

Pelet preslerinde iki aktarma ailesi vardır. Dişli tahrikli preslerde ana motor kaplinle preste entegre bir dişli kutusuna bağlanır; motor genellikle ayaklı ya da ayaklı-flanşlı yapıdadır ve kaplin hizası titizlikle ayarlanmalıdır. Kayış tahrikli preslerde bir ya da iki motor V-kayış veya kanallı kayışlarla kalıp miline bağlanır; çift motorlu düzende iki motor aynı güç ve devirde olmalıdır ve kayış gerginliği eşit tutulmalıdır.

Kayışlı düzende motor rulmanına binen radyal yük yüksektir; kasnak çapı ve kayış sayısı siparişte bildirilmelidir. HEM motorlarında ayaklı ve ayaklı-flanşlı yapılar büyük gövdelerde de verilir; mil ölçüsünü kaplin ya da kasnak deliğine göre siparişle birlikte doğruluyoruz.

Kondisyoner, soğutucu ve yardımcı tahrikler

Presin önünde besleyici helezon ve kondisyoner bulunur. Kondisyoner, kanatlı bir mil üzerinde buhar verilen yemi karıştıran bir tekne; motoru redüktörle ya da kayışla çalışır ve sıcak, nemli bir ortamda durur. Presin arkasında pelet soğutucu (karşı akımlı kule), soğutucu fanı, pelet kırıcı (crumbler) ve elek bulunur. Her biri ayrı bir motor ister ve gücü ana motorun çok altındadır.

Buhar hattına yakın motorlarda sıcaklık ve nem yüksektir; yoğuşma ısıtıcısı ve PTC sargı sensörü sipariş seçeneğidir. IP55 koruma unu ve yem tozunu sınırlar; fan kapağında biriken yağlı toz düzenli temizlenmelidir. Tesiste toz patlaması riski nedeniyle sınıflandırılmış bir bölge varsa standart IP55 motor bu koşul için tasarlanmamıştır; makine üreticisinin önlemi ya da özel motor gerekir ve bu durum siparişte açıkça belirtilmelidir.

Örnek HEM modelleri ve seçim tablosu

Pelet preslerinin ana motoru çoğunlukla 4 kutupludur. Küçük ve orta preslerde 55 kW pik 250M-4 1485 d/d'de 353,7 Nm verir. Daha büyük preslerde 90 kW pik 280M-4 (1486 d/d, 578,4 Nm) ve 132 kW pik 315M-4 (1488 d/d, 847,2 Nm) bakılabilecek modellerdir; bu iki modelde servis faktörü 1,15'tir. Kondisyoner gibi yardımcı tahrikler için 5,5 kW pik 132S-4 (1460 d/d, 36 Nm) örnek alınabilir.

Pres bölümüMotor nasıl çalışırSiparişte bildirilecekÖrnek HEM modeli
Kondisyoner ve besleyiciSürekli, sıcak ve nemli ortamRedüktör girişi, yoğuşma ısıtıcısı132S-4, 5,5 kW
Küçük–orta pres ana motoruUzun süre tam yük, tıkanma riskiAktarma tipi, kalkış yöntemi250M-4, 55 kW
Büyük pres, dişli tahrikYüksek moment, büyük ataletKaplin, mil ölçüsü, PTC280M-4, 90 kW
Büyük pres, kayışlı ya da çift motorluYüksek radyal yük, eşit yük paylaşımıKasnak çapı, kayış sayısı315M-4, 132 kW

Tablodaki modeller örnektir; kesin seçim makine yükü, gerekli devir, montaj ve çalışma koşullarına göre belirlenir.

Pelet presi motoru için bilgi listesi

Teklif hazırlayabilmemiz için presin makine markası ve kalıp çapı, gerekli motor gücü (kW), devir (d/d), tesis gerilimi, montaj şekli (ayaklı, ayaklı-flanşlı), aktarma tipi (dişli ya da kayış), kalkış yöntemi ve adet bilgisini gönderin. Eski motorun etiket fotoğrafı özellikle büyük güçlerde seçimi kolaylaştırır. Büyük gövdelerin listesi pik döküm gövdeli motorlar sayfasında, tüm modeller ve güncel fiyatlar mağazada yer alır. WhatsApp ya da telefonla ulaşmak için iletişim sayfasını kullanın.

Sık Sorulan Sorular

Pelet presinin ana motoru hangi kalkış yöntemiyle çalışır?

Pres besleme kapalıyken boş kalktığı için büyük güçlerde yıldız-üçgen ya da yumuşak yol verici yaygındır. Kesinti sonrası kalıp doluysa önce kalıp temizlenmelidir.

Kalıp tıkanınca motor zarar görür mü?

Emniyet kaplini ya da kesme pimi tahriki ayırır ve motorun termik koruması devreye girer. Sık tıkanma, yemin nemi ve kondisyoner sıcaklığı ile ilgilidir; motor değil süreç ayarı gözden geçirilmelidir.

Çift motorlu kayışlı preste motorlardan biri değişirse ne yapılmalı?

Yeni motor diğerinin etiketindeki güç ve devirle aynı olmalıdır. Farklı kayma değerine sahip iki motor yükü eşit paylaşmaz ve biri sürekli fazla yüklenir.

Pelet presinde 6 kutuplu motor kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ama kalıp çevre hızı aktarma oranıyla birlikte hesaplanmıştır. Kutup sayısı değişirse kasnak ya da dişli oranı da değişmelidir; bu karar pres üreticisiyle verilmelidir.