English
Français
Türkçe
Español
Русский
Kovalı elevatör, dikey bir gövde içinde dönen bant ya da zincire dizilmiş kovalarla tahıl, yem, çimento, klinker ve mıcır gibi dökme malzemeyi yukarı kaldırır. Diğer konveyörlerden farkı, motorun neredeyse bütün işinin malzemeyi yükseğe çıkarmak olmasıdır. Bu sayfa elevatörün baş kasnağını çeviren motoru anlatır; bant, helezon ve elevatörün birlikte ele alındığı genel tablo konveyör bant elektrik motorları sayfasında.
Elevatör nasıl çalışır?
Elevatörün alt kısmına (ayak) gelen malzeme, aşağıdan dönerek geçen kovalara dolar. Kovalar yukarı çıkar, baş kasnağın etrafından dönerken malzemeyi merkezkaç etkisiyle ya da yerçekimiyle boşaltma oluğuna atar. Boş kovalar geri dönüş kolundan ayağa iner. Tahrik daima üstte, baş kasnaktadır; ayaktaki kasnak gergi görevi görür.
İki ana tip vardır: merkezkaç boşaltmalı elevatörlerde kovalar sık dizilir ve görece yüksek hızla döner; tahıl ve yem gibi akıcı malzemede yaygındır. Sürekli (pozitif) boşaltmalı elevatörlerde kovalar bitişiktir, hız düşüktür; kırılgan ya da aşındırıcı malzemede ve ağır işlerde tercih edilir. Taşıma elemanı bant ya da zincir olabilir; zincirli elevatörler sıcak ve iri malzemede öne çıkar.
Motor yükünün büyük bölümü kaldırmadır
Elevatörde güç ihtiyacı esas olarak saatlik kapasite ile kaldırma yüksekliğinin çarpımından gelir. Buna ayakta kovaların malzemeyi kazıması (dolum direnci) ve kasnak, rulman, zincir sürtünmeleri eklenir. Yüksekliği iki katına çıkan bir elevatörde aynı kapasite için gereken güç de kabaca iki katına yaklaşır; bu yüzden elevatör motoru, aynı tonajı yatay taşıyan bir banda göre belirgin şekilde büyüktür.
Malzemenin cinsi de önemlidir. Ayakta yoğun ve iri malzeme kovaların dolumunu zorlaştırır; ıslak ya da yapışkan malzeme kovalarda kalıp geri dönüş kolunda ek ağırlık yaratır. Kesin güç, elevatör üreticisinin hesabıyla belirlenir; mevcut bir tesiste çalışan motorun etiketi en sağlam referanstır.
Dolu kovalarla kalkış ve geri kaçma
Elevatörün en tehlikeli anı, dolu çalışırken enerjinin kesilmesidir. Yükselen koldaki kovalar doludur, inen koldakiler boştur; bu dengesizlik tahrik durunca bandı ya da zinciri geriye döndürmeye çalışır. Geri dönen elevatör malzemeyi ayağa boşaltır ve ayağı tıkar. Bu yüzden elevatörlerde redüktöre ya da baş miline bağlı geri dönüş kilidi (backstop) bulunur. Bu kilit makinenin parçasıdır; motor tarafında dönüş yönünün devreye almada doğru bağlandığını kontrol etmek gerekir, ters yönde çalıştırma kilide zarar verebilir.
Kalkış ise dolu kovalarla ve tıkanmış ayakla yapılmak zorunda kalabilir. Ayak dolmuşsa kovalar malzemenin içinden kendilerini çekip çıkarmaya çalışır ve motor nominal torkun belirgin üzerinde zorlanır. Yumuşak yol verici darbeyi azaltır; ancak tıkanmış ayakta yeterli tork veremeyebilir. Uygun kalkış yöntemi elevatörün yüksekliği, kova dizilişi ve tesisin şebeke koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Baş tahrikinin düzeni ve montaj
Motor ve redüktör elevatörün en üst noktasında, çoğu zaman dar bir platformda durur. İki düzen yaygındır: redüktör baş miline geçirilir ve motor redüktöre flanşla bağlanır; ya da motor ayaklı bir kaidede durur ve redüktöre kaplinle bağlanır. Büyük elevatörlerde bakım sırasında kovaları yavaşça döndürmek için ayrı bir yardımcı tahrik (inching) bulunabilir.
HEM motorları gövdeye göre ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14) ve ayaklı-flanşlı (B34, B35) yapılarda verilir; redüktör girişiyle flanş ve mil uyumu siparişte kontrol edilir. Redüktör tarafı için redüktör için elektrik motorları, flanş/ayak birleşimi için B34 ve B35 ayaklı flanşlı motorlar sayfalarına bakabilirsiniz.
Elevatör başında toz, yükseklik ve izleme
Elevatör başı tozun yoğunlaştığı yerdir; boşaltma sırasında havaya kalkan un, yem ya da çimento tozu motorun kanatçıklarına yapışır. IP55 koruma toz girişini sınırlar, ama soğutma için gövdenin temiz tutulması gerekir. Tahıl ve un tesislerinde toz patlaması riski taşıyan bölgeler için Ex/ATEX motor HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz; böyle bir bölge sınıflandırması varsa siparişte bildirin.
Elevatör başı açık havadaysa yağmur kapağı ve yoğuşma ısıtıcısı düşünülmelidir. Sargı sıcaklığı için PTC/PT100 sensörü sipariş seçeneğidir. Elevatörlerde motor akımının izlenmesi ve hız (dönüş) sensörüyle bandın kayması ya da kopması algılanır; bu sensörler makinenin kumandasına aittir, ama akım izleme ayakta tıkanmayı erken fark ettirir.
Elevatör başı için HEM model örnekleri
Elevatör tahriklerinde redüktörle kullanılan 4 kutuplu pik döküm motorlar yaygındır. Küçük bir yem elevatöründe 5,5 kW 132S-4 1460 d/d'de 36 Nm verir. Orta yükseklikte bir tahıl elevatöründe 11 kW 160M-4 1465 d/d'de 71,7 Nm üretir. Yüksek ve ağır çimento ya da klinker elevatörlerinde 22 kW 180L-4 ve 45 kW 225M-4 gibi gövdeler gündeme gelir; 225M-4 1485 d/d'de 289,4 Nm verir ve 400 V'ta 80,2 A çeker.
| Elevatör tipi | Yük özelliği | Seçimde bakılacak nokta | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Küçük yem elevatörü | Akıcı malzeme, merkezkaç boşaltma | Redüktör oranı, toz | 132S-4, 5,5 kW |
| Tahıl elevatörü | Sürekli kaldırma, orta yükseklik | Geri dönüş kilidi, kalkış | 160M-4, 11 kW |
| Çimento elevatörü | Yoğun, aşındırıcı malzeme | Dolu kalkış, ayak tıkanması | 180L-4, 22 kW |
| Yüksek zincirli klinker elevatörü | Ağır, sıcak, iri malzeme | Kalkış yöntemi, yardımcı tahrik | 225M-4, 45 kW |
Örnekler yalnızca yol göstermek içindir; motoru elevatörün gerçek kapasitesi, yüksekliği, kasnak devri, bağlantı şekli ve ortamı belirler.
Teklif isterken neyi yazmalısınız?
Elevatörün hangi tesiste olduğunu, taşıdığı malzemeyi, yüksekliğini ve bant ya da zincirli olduğunu belirtin. Ardından motor gücü (kW), devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj tipi, redüktör bağlantısı ve adet bilgisini ekleyin. Eski motorun yerine geçecekse etiket fotoğrafını paylaşın.
Modellerin güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında. Bize WhatsApp ya da telefonla iletişim sayfasındaki numaralardan ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Elevatör motoru durunca kovalar neden geri dönüyor?
Yükselen koldaki dolu kovalar inen koldaki boş kovalardan ağırdır. Geri dönüş kilidi yoksa ya da arızalıysa bant geriye döner. Kilit makinenin parçasıdır; kontrolü elevatör bakımına dahil edilmelidir.
Ayak tıkandığında motoru tekrar çalıştırmak doğru mu?
Hayır. Önce ayaktaki malzeme temizlenmeli, sonra elevatör boş ya da az yükle çalıştırılmalıdır. Tıkalı ayakla tekrar tekrar kalkış denemek sargıyı ısıtır ve bant ya da zinciri zorlar.
Elevatör hızı konvertörle değiştirilebilir mi?
Trifaze motorlarımız konvertörle sürülebilir. Ancak merkezkaç boşaltmalı elevatörde hız boşaltma düzgünlüğünü etkiler; hız değişikliği elevatör üreticisiyle birlikte kararlaştırılmalıdır. Uzun süre düşük devir ve uzun kablo varsa siparişte bildirin.
Elevatör başındaki motor için hangi gövde uygun?
Tozlu ve titreşimli elevatör başında pik döküm gövde yaygın tercihtir. Küçük ve hafif elevatörlerde 11 kW'a kadar alüminyum gövde de seçilebilir; karar platform, redüktör ve ortam koşullarına göre verilir.
