English
Français
Türkçe
Español
Русский
Lastik parçalama makinesinde motoru en çok zorlayan şey ortalama yük değil, kauçuk ve çelik telin bıçaklar arasında koptuğu anlarda oluşan kısa ve sert tork darbeleridir. Bu darbeler motor akımında ani tepeler, mil ve rulmanlarda yorulma, ayak bağlantılarında gevşeme olarak geri döner. Doğru seçim; hattın hangi kademesinde çalışıldığını bilmek, büyük güçlerde uygun yol verme yöntemini kurmak, korumayı darbe karakterine göre ayarlamak ve pik döküm gövdeli, sağlam bağlanmış bir motorla çalışmaktır.
Lastik neden plastikten farklı bir yüktür?
Lastik, elastik kauçuk ile içine gömülü çelik tel, tekstil kord ve sert topuk telinden oluşan karma bir malzemedir. Kauçuk bıçak altında önce esner, enerjiyi toplar, sonra aniden kopar. Çelik tel ise kesilmeden önce bıçaklar arasında gerilir. Sonuç, düzgün bir yük eğrisi değil, art arda gelen tork sıçramalarıdır. Topuk teli ya da kalın bir kamyon lastiği sırtı bıçak arasına girdiğinde rotor anlık olarak neredeyse durur.
Bu yük karakteri motoru üç yönden etkiler:
- Elektriksel: Her tork sıçraması akım tepesi demektir. Sık tepeler sargıyı ısıtır ve koruma rölelerini gereksiz yere tetikleyebilir.
- Mekanik: Tekrarlanan tork darbeleri mili, kama yuvasını ve kaplini yorar; rulmanlar darbeli radyal ve eksenel yük taşır.
- Bağlantı: Gövdeye geçen titreşim ayak cıvatalarını, klemens bağlantılarını ve kablo girişlerini zamanla gevşetir.
Lastik geri dönüşüm hattında motorlar: kademe kademe yük
Lastik genellikle tek makinede değil, birkaç kademede küçültülür. Her kademenin yükü farklıdır ve motor seçimi buna göre değişir.
| Kademe | İş | Darbe şiddeti | Motor açısından öne çıkan |
|---|---|---|---|
| Ön parçalayıcı (birincil shredder) | Bütün lastiği iri parçalara ayırma | Çok yüksek, düzensiz | Büyük güç, sık ters çevirme, sağlam yol verme |
| İkincil parçalayıcı / rasper | Parçaları küçültme, telin bir kısmını ayırma | Yüksek | Sürekli yük + darbe, ısıl kapasite |
| Granül değirmeni (cracker mill) | Granül ve toz üretimi | Orta, daha sürekli | Uzun süre tam yük, soğutma |
| Konveyör, manyetik ayırıcı, elek | Taşıma ve ayırma | Düşük | Standart seçim, toz koruması |
Ön parçalayıcıda redüktör ve kaplin seçimi belirleyicidir; redüktörlü tahrik ve tork hesabının ayrıntıları için plastik shredder motoru üzerine yazdığımız konunun mantığı burada da geçerlidir. Bu yazıda motorun darbe yükünü nasıl karşıladığına odaklanıyoruz.
Darbe yükünün motora etkisi ve alınacak önlemler
Isıl yük: ortalamaya değil, tepelere bakın
Ampermetrede görülen ortalama akım etiket akımının altında kalsa bile, sık tepeler sargıyı ısıtabilir. Motorun gerçek ısıl yükünü görmek için akımın zaman içindeki değişimini kaydetmek ve gövde sıcaklığını vardiya boyunca izlemek gerekir. Sargıya yerleştirilmiş termistör (PTC) ve buna uygun koruma rölesi, darbeli yüklerde sargı sıcaklığını doğrudan izler; ihtiyaç varsa siparişte belirtin. Akım değerleri için akım tablosuna bakabilirsiniz.
Koruma ayarı
Termik röle ya da motor koruma şalteri etiket akımına göre ayarlanır; darbe tepeleri yüzünden ayarı keyfi olarak yükseltmek sargıyı korumasız bırakır. Ani akım tepelerinde gereksiz açmalar oluyorsa, koruma eğrisinin sınıfı (açma süresi) ve kumandanın sıkışma algılama mantığı birlikte gözden geçirilir.
Mekanik bağlantı
- Motor rijit, düz ve titreşimi sönümleyen bir kaideye bağlanmalı; ayak cıvataları belirli aralıklarla tork anahtarıyla kontrol edilmelidir.
- Motor ile redüktör arasında elastik ya da hidrolik kaplin, darbenin mile ve rulmanlara aktarılan kısmını azaltır. Kaplin hizası her bakımda kontrol edilir.
- Kablo, motora esnek bir döngüyle girmeli; sert ve gergin kablo, titreşimle klemens bağlantısını gevşetir.
Gövde ve ortam
Lastik parçalamada kauçuk tozu, tel kırıntısı ve tekstil lifi oluşur. Lif ve toz fan kapağında birikerek soğutmayı keser. Pik döküm gövde, darbe ve titreşime karşı rijitliğiyle bu uygulamada öne çıkar; IP55 koruma toz girişine karşı korur, ancak fan kapağı düzenli temizlenmelidir.
Büyük güçlerde yol verme ve şebeke
Ön parçalayıcılarda motor güçleri büyüktür ve kalkış şebekeyi zorlar. Seçenekler şöyle değerlendirilir:
- Yıldız-üçgen: Kalkış akımını düşürür, ama torku da yaklaşık üçte bire indirir. Rotor içinde malzeme kalmışsa yıldızda kalkamayabilir. Bu yöntem rotor boşken kalkış için uygundur; 400/690 V (Δ/Y) etiketli motor 400 V şebekede üçgende çalışır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur.
- Yumuşak yol verici: Kalkış akımını ve mekanik darbeyi sınırlar; dolu rotorla kalkışta torkun yeterliliği kontrol edilmelidir.
- Frekans konvertörü: Tam torkla kontrollü kalkış ve sık ters çevirme için en esnek yoldur. HEM Motor'un üç fazlı serileri sürücüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor kablosu uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşullar siparişte bildirilir; bkz. inverterle kullanım.
Şebeke kapasitesi sınırlıysa tesisin trafo gücü ve kablo kesitleri, büyük motor kalkışında gerilim düşümüne göre kontrol edilmelidir.
Servis faktörü 1,15 ne anlama gelir?
HEM Motor'da 75 kW ve üzeri tüm modellerde servis faktörü 1,15'tir; bu, motorun sürekli %15 güç rezervi taşıdığını gösterir. Darbeli yüklerde bu rezerv bir güvenlik payıdır. Rezervi hesaba katarak motoru bir alt güçte seçmek önerilmez; motor gücü yine makinenin gerçek yükü ve üreticinin verisiyle belirlenir.
