Pistonlu Kompresör İçin Kasnaklı Elektrik Motoru Seçimi

Pistonlu kompresörlerde motor, kompresöre neredeyse her zaman kayış ve kasnakla bağlanır. Bu düzen, motorun devrini kompresörün çalışması gereken daha düşük devre indirir ve aynı motorla farklı kompresör kafalarını sürmeyi mümkün kılar. Yine de kasnaklı tahrik, motor seçiminde kaplinli bağlantıda olmayan sorular doğurur: kasnak oranı motor devriyle nasıl eşleşir, kayış gerginliği mil ucuna ne yük bindirir, basınç şalteriyle sık sık durup kalkan bir kompresörde motor nasıl korunur? Bu yazıda bu soruları sırasıyla ele alıyor ve HEM Motor'un satıştaki modellerinden kompresör tahrikine uyan örnekleri gösteriyoruz.

Pistonlu kompresör motordan ne ister?

Vidalı kompresörün aksine pistonlu kompresörde yük düzgün değildir. Her piston strokunda sıkıştırma direnci yükselir, emme sırasında düşer; mile dalgalı bir tork biner. Kompresör kasnağı bu yüzden çoğunlukla ağır bir volan gibi tasarlanır ve dalgalanmayı yumuşatır. Motor tarafında bunun iki sonucu vardır. Birincisi, motorun kalkışta volanın ataletini de hızlandırması gerekir. İkincisi, tank basıncı yükseldikçe kompresörün çektiği güç artar; motor, en yüksek çalışma basıncında da etiket değerinin üzerine çıkmamalıdır.

Atölye tipi kompresörlerin çoğu basınç şalteriyle çalışır: tank dolunca motor durur, basınç düşünce yeniden kalkar. Bu, saatte birçok kalkış demektir. Her kalkışta motor nominal akımının birkaç katını çeker ve sargı ısınır. Bu nedenle kompresör motoru seçilirken yalnız güç değil, saatteki kalkış sayısı ve kompresörün boşta (yüksüz) kalkıp kalkmadığı da sorulmalıdır. Silindir başında boşaltma valfi olan kompresörler motoru tank basıncına karşı kaldırmaz; valfi arızalı bir kompresör ise motoru her kalkışta zorlar ve sorun motora yüklenir.

Kasnak oranı ve motor devri

Kompresör devri, motor nominal devrinin kasnak çapları oranıyla çarpımıdır. Kompresör kasnağı motor kasnağının üç katı çapındaysa, nominal devri 1460 d/d olan 4 kutuplu bir motor kompresörü yaklaşık 487 d/d'de döndürür. Kompresör üreticisi bu oranı, kafanın izin verilen devrine ve istenen hava debisine göre belirler.

Bu yüzden değişimde motorun kutup sayısını korumak gerekir. Örneğin 2 kutuplu bir motorun yerine aynı güçte 4 kutuplu bir model takılırsa, kasnaklar değişmediği sürece kompresör yaklaşık yarı devirde döner ve debi belirgin biçimde düşer. Tersi daha risklidir: 4 kutuplu düzenin yerine 2 kutuplu motor koymak kompresör kafasını izin verilen devrin üzerine çıkarabilir. Devri değiştirmek gerçekten isteniyorsa kasnak oranı yeniden hesaplanmalı ve kompresör üreticisinin sınırları kontrol edilmelidir.

• Eski motorun etiketindeki nominal devri ve kutup sayısını not edin.
• Her iki kasnağın çapını ve kayış tipini (kanal sayısı ve profil) kaydedin.
• Kompresör etiketinde veya kataloğunda belirtilen kafa devrini bulun; motor ve kasnak seçimini bu değere göre doğrulayın.

Mil ucu, kasnak ve kayış gerginliği

Kaplinli bağlantıda motor mili büyük ölçüde yalnız tork taşır. Kayışlı bağlantıda ise kayış gerginliği mil ucuna sürekli bir yanal kuvvet uygular ve bu kuvveti ön yatak karşılar. Kasnak milin ucuna ne kadar yakın ve ne kadar dar olursa yatağa binen yük o kadar azalır. Kasnağı mil üzerinde dışarı doğru kaydırmak ya da kayışı gereğinden fazla germek yatak ömrünü kısaltan yaygın hatalardır.

• Göbek uyumu: Motor kasnağının göbeği yeni motorun mil çapı ve kama ölçüsüyle uyumlu olmalıdır. Mil ölçüleri gövdeye bağlıdır; değerleri teknik ve ürün kataloğunda ve 2D teknik çizimlerde bulabilirsiniz.
• Hiza: Motor ve kompresör kasnakları aynı düzlemde olmalıdır; kaçık hiza kayışı yandan aşındırır ve gürültü yapar.
• Gergi düzeni: Motor çoğunlukla B3 ayaklı şekilde, gergi rayı veya kızaklı bir taban üzerine bağlanır. Yeni motorun IEC gövde kodu eskisiyle aynıysa ayak delikleri aynı yerde olur ve mevcut ray kullanılabilir.
• Koruyucu kapak: Kayış ve kasnak, motorun soğutma havasını kesmeyecek bir koruyucuyla kapatılmalıdır.

Yol verme ve gerilim bağlantısı

Küçük kompresörlerde direkt yol verme yaygındır; güç büyüdükçe kalkış akımını sınırlamak için yıldız-üçgen yol verme tercih edilir. Burada motorun etiket gerilimi belirleyicidir. HEM Motor'un 4 kW ve üzeri trifaze modelleri 400/690 V (Δ/Y) etiketlidir; 400 V şebekede üçgen bağlanarak çalışır ve bu nedenle yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. 3 kW ve altındaki modeller ise 230/400 V (Δ/Y) etiketlidir; 400 V şebekede yıldız bağlanır, dolayısıyla yıldız-üçgen ile kaldırılamaz. Mevcut panonuz yıldız-üçgen ise motoru bu ayrıma göre seçin.

Basınç şalteriyle çalışan kompresörde motor koruma şalteri veya termik röle, motorun etiket akımına göre ayarlanmalıdır. Koruma elemanlarının hangi arızada devreye girdiğini motor koruma yazımızda ayrıntılı anlattık. Kompresör odası genellikle sıcak ve yağ buharlıdır; motorun fanının temiz hava alabildiğinden emin olun. IP55 koruma toz ve su sıçramasına karşıdır, ancak havasız ve aşırı sıcak bir odada motorun ısınma sorununu çözmez.

Örnek modeller

Aşağıdaki modeller kompresör tahrikinde sık görülen güç aralığından seçilmiştir. Hepsi 4 kutuplu (1500 d/d senkron), IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır. Kompresörünüzün gerçekten hangi gücü istediğine, kompresör üreticisinin değeri ve mevcut motorun etiketi birlikte bakılarak karar verilmelidir.

Alüminyum gövde, kompresör şasesine taşınıp takılması kolay bir seçenektir; titreşimin ve darbenin yoğun olduğu sahalarda pik döküm gövde daha rijit bir alternatiftir. Kompresör uygulamalarına yönelik genel bilgiler kompresör motorları sayfamızda yer alır.

Varsayımsal bir değişim örneği

Aşağıdaki akış gerçek bir müşteri uygulaması değil, açıklama amaçlı bir örnektir. Bir atölyedeki iki kademeli pistonlu kompresörün motoru yanmış olsun. Etikette 5,5 kW, 1450 civarı d/d, 400/690 V ve 132S gövde okunuyor; kompresör kasnağı motor kasnağından belirgin biçimde büyük.

• Güç, kutup sayısı ve gövde aynı kalacağı için aday model 5,5 kW 132S-4 olur; nominal devri 1460 d/d'dir ve kasnak oranı değişmeden kompresör devri pratikte aynı kalır.
• Eski motor sık sık termik attırıyorduysa önce sebep aranır: boşaltma valfi, kaçak yapan çekvalf, aşırı gergin kayış veya havasız kompresör odası. Sorun giderilmeden daha büyük motora geçmek kök nedeni gizler.
• Panoda yıldız-üçgen yol verici varsa 400/690 V etiketli model doğrudan uyumludur.
• Eski kasnak yeni milin çapına ve kama ölçüsüne uyuyorsa yeniden kullanılır; uymuyorsa aynı çap ve kanal profiliyle yeni göbekli kasnak hazırlanır.

Sipariş için gönderilecek bilgiler

Kompresör motorunu ilk seferde doğru belirlemek için şu bilgileri birlikte iletin:

• Mevcut motorun etiket fotoğrafı (güç, devir, gerilim, gövde kodu)
• Kompresör tipi ve çalışma basıncı, basınç şalteriyle mi sürekli mi çalıştığı
• Kasnak çapları, kayış profili ve montaj şekli (genellikle B3 ayaklı)
• Şebeke gerilimi ve yol verme yöntemi (direkt, yıldız-üçgen, sürücü)
• Kompresör odasının ortam koşulları (sıcaklık, toz, yağ buharı)

Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyebilirsiniz. Eski motorunuzun etiketi elinizdeyse etiket fotoğrafını gönderin, kasnak düzeninize uyan modeli birlikte belirleyelim; diğer sorular için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.