Tohum temizleme ve selektör makinesinde tek bir "selektör motoru" yoktur; makine; elek kasasını sallayan tahrik, hava ayırma fanı, trieur silindiri, besleme ve elevatör gibi her biri farklı yük taşıyan birkaç motordan oluşur. Doğru seçim için önce hangi motorun hangi görevi yaptığı ayrılır, sonra her birinde eski motorun devri ve montajı korunur. Tohumluk işlemede ek bir ölçüt de vardır: tohumu kırmadan, zedelemeden taşımak; bu da devir ve kalkış konusunda dikkat gerektirir.

Selektör hattındaki motorlar ve yük karakterleri
Tohum temizleme hattı, ürünü boyut, ağırlık ve şekil farkına göre aşama aşama ayırır. Her aşamanın motoru başka bir yük taşır:
| Ünite | Görev | Yük karakteri | Motor seçiminde ölçüt |
|---|---|---|---|
| Hava-elek ön temizleyici | Eleklerle boyut ayırımı, hava ile hafif parça ayırımı | Eksantrik tahrik; salınım yükü | Kutup sayısı ve kasnak oranı korunur |
| Aspirasyon fanı | Toz, kavuz, hafif tohumu çekmek | Fan yükü, devirle hızla artar | Fan devri ve çark çapı; aynı devirde aynı güç |
| Trieur (seçme silindiri) | Kırık ve uzun/kısa taneleri ceplerle ayırmak | Yavaş dönen silindir, redüktörlü | Silindir devri tasarım değeri; redüktör giriş flanşı |
| Gravite (özgül ağırlık) masası | Ağırlığa göre ayırım | Titreşimli masa ve fan | Masa tahriki tipine bakılır; fan ayrıca seçilir |
| Besleme, helezon, elevatör | Ürün taşıma | Dolu kalkış olabilir | Kalkış yükü ve redüktör uyumu |
Bu tablo, değişim yapılacak motorun hangi gruba girdiğini belirlemek için kullanılır. Örneğin trieur motoru ile fan motoru aynı güçte olsa bile birbirinin yerine takılamaz; biri redüktörle yavaş döner, diğeri doğrudan ya da kayışla yüksek devirde çalışır.
Tohumu korumak: devir neden kritik?
Yemlik ya da değirmenlik hububatta küçük bir tane kırılması kabul edilebilir. Tohumlukta ise kırık ya da çatlak tane çimlenme oranını düşürür. Bu yüzden selektörde motor devrinin "biraz daha hızlı" olması bir avantaj değildir:
- Trieur silindiri hızlı dönerse taneler ceplerden erken düşer ya da çarpma ile zedelenir; ayrım bozulur.
- Elevatör kovaları yüksek hızda taneyi boşaltma ağzına sert çarptırır.
- Elek salınımı artarsa tanenin elek üzerinde kalma süresi kısalır, temizleme kalitesi düşer.
Değişimde eski motorun senkron devrini koruyun. Etiketteki nominal devir ile yeni motorun nominal devri arasında birkaç devirlik fark normaldir; kutup sayısının farklı olması ise makine hızını belirgin biçimde değiştirir.
Farklı ürünler için hız ayarı
Aynı selektörde buğday, nohut, ayçiçeği gibi farklı tohumlar işleniyorsa üretici genellikle kasnak setleri ya da ayar klapeleri öngörür. Sürücüyle hız ayarı da yapılabilir: HEM Motor'un üç fazlı serileri frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor kablosu uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşulları siparişte belirtin. Ayrıntı için inverterle kullanım sorusuna bakabilirsiniz.
Mobil selektörlerde besleme ve gövde seçimi
Tohum temizleme makinelerinin bir kısmı römork üzerinde köyden köye taşınan mobil ünitelerdir. Bu ünitelerde iki konu öne çıkar:
- Besleme kaynağı: Sahada şebeke yoksa jeneratörle çalışılır. Motorların toplam kalkış akımı jeneratör kapasitesini zorlar; büyük motorları sırayla devreye almak, gerilim düşümünü azaltır. Motor etiketindeki gerilimin (230/400 V Δ/Y gibi) sahadaki beslemeyle uyumunu kontrol edin.
- Ağırlık ve titreşim: Taşınan makinede alüminyum gövde hafifliğiyle tercih edilir. Yol titreşimi ve sürekli sökme-takma yapılan ünitelerde ise pik döküm gövdenin rijitliği öne çıkabilir. Her iki gövde de IP55 ve F sınıfı yalıtımlıdır.
Açık alanda çalışan ünitede motoru yağmurdan ve doğrudan güneşten koruyan bir siperlik, klemens kutusuna su girişini ve aşırı ısınmayı azaltır. Uzun süre bekleyen mobil makinelerde motorun neme karşı korunması için yedek motoru bekletme yazımızdaki öneriler de uygulanabilir.
Toz, ilaç ve temizlik
Tohum temizlemede çıkan toz ince ve aşındırıcıdır; kavuz ve kılçık parçaları motorun fan kapağında birikir. Soğutma yolunun açık tutulması motor ömrü için en basit önlemdir. Bazı hatlarda temizleme sonrası tohum ilaçlama ünitesi bulunur; ilaç buharının yoğun olduğu bölgedeki motorlar için ortam koşulunu siparişte bildirin. IP55 sıçrayan suya karşı korur, ancak kimyasal buhar ve yıkama koşulları standart motorun kapsamını aşabilir.











