Daire Testere Makinesinde Elektrik Motoru Değişimi: Devir ve Mil Bağlantısı

Daire testerede dişli disk, saniyede onlarca tur atarak malzemeyi keser; disk çoğu makinede motorun miline ya da motora çok yakın bir mile bağlıdır. Bu yakınlık, motor değişimini kasnaklı bir makineye göre daha hassas hâle getirir. Doğru motor, yalnız aynı güçte olan değil; aynı devirde dönen, mili ve bağlantısı diske uyan, kalkışta ve durdurmada makinenin beklediği gibi davranan motordur. Bu yazıda daire testerede motor değişimini devir ve mil bağlantısı üzerinden ele alıyoruz.

Daire testerelerde üç bağlantı tipi

Ağaç işleme, profil kesme ve panel ebatlama makinelerinde disk ile motor arasındaki bağlantı genellikle şu üç şekilden biridir:

• Disk doğrudan motor milinde: Motorun mili uzatılmıştır; diski sıkan flanş pulları ve somun mil ucuna oturur. Mil ucu çoğu zaman dişli, kademeli ya da özel çaplıdır ve ön yatak disk kuvvetine göre seçilmiştir.
• Kayışlı disk mili: Disk ayrı bir mil üzerinde kendi yataklarında döner, motor bu mile kayışla güç verir. Motor mili yalnız kasnak taşır.
• Flanşlı motor ve kaplin: Motor makine gövdesine flanşından bağlanır, disk miline bir kaplinle güç aktarır.

Bu ayrım, standart motorun kullanılıp kullanılamayacağını belirleyen ilk sorudur.

Özel mil mi, standart IEC mili mi?

Disk doğrudan mile takılan daire testere motorları makineye özel üretilir: uzun ya da özel formlu mil, diskin eksenel ve radyal yükünü taşıyacak yatak düzeni, bazen de makine gövdesine göre biçimlenmiş uzun bir flanş. Bu tip bir motorun yerine standart motor takmak, diski taşıyacak mili ortadan kaldırır. Standart trifaze motor yalnız aşağıdaki koşulların tamamı sağlanıyorsa doğrudan takılabilir:

• Mil çapı, uzunluğu ve kaması gövde koduna ait standart IEC ölçüsündedir.
• Flanş, standart B5 ya da B14 ölçülerindedir veya motor ayaklı (B3) bir kaideye oturur.
• Mil ucuna disk değil, kasnak ya da kaplin bağlanır.

Koşullardan biri karşılanmıyorsa özel motor gerekir. Bu durumda mevcut motorun etiket fotoğrafını, mil ucunun ve flanşın net fotoğraflarını göndererek sorun. Standart bir mile adaptör takarak disk bağlamak ya da mil ucunu yeniden tornalamak, disk salgısına ve yatak hasarına yol açabilir; disk çevresel hızı yüksek olduğu için bu durum iş güvenliği riskidir.

Devir: disk çevre hızını değiştirmeyin

Daire testerede kesim kalitesi büyük ölçüde diskin çevre hızına bağlıdır. Çevre hızı, disk çapı ile devrin çarpımıyla orantılıdır. Disk doğrudan motor milindeyse disk devri motorun nominal devridir. 2 kutuplu bir motor yük altında 2900 d/d dolayında, 4 kutuplu bir motor 1450 d/d dolayında döner. Bu iki motor arasında geçiş yapmak disk hızını ikiye katlar ya da yarıya indirir.

• Disk ve dişi, belirli bir azami devre göre üretilir; disk üzerindeki azami devir değeri motor devrinin altında kalmamalıdır.
• Kayışlı makinelerde kasnak oranı devri değiştirir; motor kutbunu değiştirmek yerine eski kutbu korumak daha güvenlidir.
• Devrin bir sürücüyle ayarlandığı makinelerde, trifaze serilerimizin frekans konvertörüyle hız ayarına uygun olduğunu, uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebileceğini ve sürücü ile motor arası kablo uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresinin düşünüldüğünü hatırlatalım. Bu koşullar siparişte bildirilir; ayrıntı inverter sorusunda.

Etikette okunan nominal devir, senkron devirden biraz düşüktür. Örneğin 3000 d/d sınıfındaki 4 kW modelin etiketinde 2905 d/d, 1500 d/d sınıfındaki 3 kW modelin etiketinde 1450 d/d yazar. Değişimde etiket değerini eski motorunkiyle karşılaştırın.

Dönüş yönü, kalkış ve durdurma

Daire testerede disk dişleri belli bir yönde keser; motor ters dönerse disk malzemeyi kesmez, tutar ya da geri fırlatabilir. Yeni motor bağlandıktan sonra disk takılmadan kısa bir deneme yapılır ve dönüş yönü makinedeki okla karşılaştırılır. Yön ters çıkarsa beslemenin iki fazı yer değiştirilir.

Kalkışta disk ve mil ataleti motoru zorlar. 230/400 V (Δ/Y) etiketli küçük motorlar 400 V şebekede yıldız bağlanır ve genellikle direkt yol alır. 400/690 V (Δ/Y) etiketli motorlar 400 V şebekede üçgen çalışır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. Yöntemi panonuza göre siparişte belirtin.

Diskin hızlı durması önemlidir. Motorun arkasında bir fren ünitesi bulunuyorsa bu motor frenli motordur ve standart motorla aynı kabul edilmez; özel motor olarak etiket bilgisiyle sorulmalıdır. Durdurma panodaki elektronik frenle yapılıyorsa standart motor değerlendirilebilir.

Güç seçimi ve örnek modeller

Disk çapı, kesilen malzemenin kalınlığı ve sertliği, ilerleme hızı ve günlük çalışma süresi bilinmeden kesin bir güç söylenemez. En güvenilir başlangıç, aynı makinede sorunsuz çalışmış motorun etiketidir. Aşağıdaki modeller, kayışlı ya da kaplinli daire testerelerde sık karşılaşılan güç ve devir sınıflarından örneklerdir:

• 3 kW pik döküm 100L2-4: 4 kutup, 1450 d/d, IEC 100L, 230/400 V (Δ/Y), 6,02 A, 19,8 Nm.
• 4 kW alüminyum 112M-2: 2 kutup, 2905 d/d, IEC 112M, 400/690 V (Δ/Y), 7,45 A, 13,1 Nm.
• 5,5 kW pik döküm 132S1-2: 2 kutup, 2930 d/d, IEC 132S, 400/690 V (Δ/Y), 10,1 A, 17,9 Nm.
• 7,5 kW pik döküm 132S2-2: 2 kutup, 2930 d/d, IEC 132S, 400/690 V (Δ/Y), 13,7 A, 24,4 Nm.

Bu modellerin hepsi standart IEC miline sahiptir; diskin doğrudan takıldığı uzun mil bu modellerde yoktur. Talaş tozunun yoğun olduğu atölyelerde pik döküm gövde daha dayanıklı bir yapı sunar; tüm modeller IP55 koruma ve F sınıfı yalıtımla gelir. Ağaç işleme makinelerine yönelik genel bilgiyi ağaç işleme makinesi motorları sayfasında bulabilirsiniz. Güncel fiyat her modelin kendi ürün sayfasında yer alır.

Örnek: kayışlı panel testeresinde değişim

Bu örnek varsayımsaldır ve gerçek bir müşteri uygulamasını anlatmaz. Disk milinin ayrı yataklarda döndüğü, motorun kayışla güç verdiği bir panel ebatlama testeresinde eski motorun etiketinde 5,5 kW, 2930 d/d ve 132S gövde okunuyor.

• Mil ucunda yalnız kasnak var; motor yatakları diski taşımıyor. Standart motor değerlendirilebilir.
• Değerler pik döküm 132S1-2 modeliyle örtüşür; kutup sayısı aynı kaldığı için disk hızı değişmez.
• Kasnak göbeği yeni milin çapıyla ve kamasıyla karşılaştırılır; uyuyorsa eski kasnak kullanılır.
• Motor ayaklı kızağa oturur; delik aralığı 2D teknik çizimlerle karşılaştırılır.
• Disk takılmadan dönüş yönü denenir, ardından termik koruma yeni anma akımına göre ayarlanır.

Aynı makinede disk doğrudan motor miline takılı olsaydı, bu akış uygulanmaz; özel mil gerektiği için etiket ve fotoğraflarla özel motor sorulurdu.

Sipariş öncesi iletmeniz gerekenler

• Mevcut motorun etiket fotoğrafı: güç, devir, gerilim, akım ve gövde kodu okunmalı
• Mil ucunun ve flanşın fotoğrafları; disk doğrudan milde mi, kayışla mı, kaplinle mi bağlı
• Disk çapı ve disk üzerindeki azami devir değeri
• Montaj şekli, şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve motorda fren olup olmadığı

Daire testereye uyabilecek trifaze modelleri ve güncel fiyatlarını elektrik motoru satın al sayfasında inceleyin. Mil ya da flanş özelse etiket ve fotoğrafları bize gönderin; uygun çözümü birlikte netleştirelim. Başka konular için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.