Tarımsal Elevatör Motoru

Tarımsal elevatör, fabrikadaki sabit elevatörlerden farklı olarak çiftlikte, harman yerinde ya da köy deposunda çalışan; tahılı, balyayı veya çuvalı yere yakın bir noktadan römorka, ambar gözüne ya da samanlığın üst katına çıkaran makinedir. Çoğu zaman tekerlekli bir şaseye monte edilir, mevsimlik çalışır ve elektriği uzun bir uzatma kablosundan alır. Bu sayfa bu makinelerin motorunu anlatır; tarımda kullanılan diğer makineler için tarım makineleri elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Çiftlikte kullanılan elevatör türleri

Balya ve çuval elevatörü

Eğimli bir kafes ya da oluk boyunca ilerleyen zincir üzerindeki tırnaklar, alttan konan saman balyasını, yonca balyasını ya da çuvalı yukarı taşır. Samanlıkların ve depoların üst katını doldurmak için kullanılır. Eğim açısı ayarlanabilir; çoğu model elle itilerek yer değiştirilir.

Mobil tahıl helezonu

Uzun bir boru içinde dönen helezon, harmandan ya da yerdeki yığından aldığı tahılı römorka veya küçük bir silonun tepesine basar. Tarımda “elevatör” denince akla ilk gelen makinelerden biridir; boru boyu ve eğimi makineden makineye çok değişir.

Küçük kovalı elevatör

Çiftlik silolarının ve kurutma düzeneklerinin yanında, saç kasalı küçük kovalı elevatörler bulunur. Fabrika tipi elevatörlerin küçültülmüş hâlidir; tahrik üstte, baş kasnaktadır.

Motorun yükü eğim ve doluluğa bağlıdır

Tarımsal elevatörde motorun işi, yükü belirli bir yüksekliğe kaldırmak ve bu sırada zincir, bant ya da helezondaki sürtünmeyi yenmektir. Eğim dikleştikçe kaldırma payı büyür; helezonlarda ise dik açıda tahıl geri kaydığı için aynı debiyi elde etmek daha fazla tork ister. Uzun boru ile kısa boru arasındaki fark da yalnız yükseklik değildir: boru uzadıkça helezonun ve yatakların sürtünmesi artar.

Tarımsal kullanımın kendine özgü bir yanı, yükün düzensiz gelmesidir. Balya elevatörüne balyalar aralıklı konur; tahıl helezonunun ağzı ise yığına gömüldükçe dolar, yığın azaldıkça boşalır. Motor bu nedenle sık sık boş ile dolu arasında gider gelir. Elevatör, uygun yük ve eğimle çalıştırıldığında bu salınımları sorunsuz karşılar; sorun, helezon ağzı yığına çok derin gömüldüğünde ya da balyalar üst üste yığıldığında başlar.

Kırsal şebeke: uzun kablo ve gerilim düşümü

Bu makinelerin fabrika elevatörlerinden en büyük farkı enerjinin geldiği yerdir. Harman yerine ya da depoya çekilen uzun ve ince kesitli bir kablo, kalkış anında belirgin gerilim düşümüne yol açar. Gerilim düştüğünde motorun kalkış torku da düşer; dolu bir helezon ya da yüklü bir balya zinciri kalkamaz, motor uğuldar ve koruma atar. Kablo kesitinin motor gücüne ve mesafeye göre seçilmesi, motor seçimi kadar önemlidir.

Üç fazın bulunmadığı yerlerde, küçük balya elevatörleri ve kısa helezonlar için 0,18–5,5 kW aralığındaki monofaze elektrik motoru serimiz bir seçenektir. Monofaze motorun kalkış davranışı kondansatör düzenine bağlıdır; dolu kalkış gerektiren bir makinede bunu siparişte belirtin. Üç fazın bulunduğu çiftliklerde trifaze motor hem kalkışta hem sürekli çalışmada daha rahattır.

Açık hava, mevsimlik çalışma ve depolama

Tarımsal elevatör yılın birkaç ayı yoğun çalışır, kalan aylarda ahırın ya da sundurmanın bir köşesinde bekler. Motor için tehlikeli dönem çoğu zaman bu bekleme süresidir: nem, sargıya ve rulmanlara yerleşir; fare ve böcekler fan kapağının içine yuva yapar. Sezon başında motoru çalıştırmadan önce fan kapağını açıp temizlemek ve uzun bekleyen motorlarda sargı yalıtımını ölçtürmek iyi bir alışkanlıktır.

IP55 gövde toza ve sıçrayan suya karşı korunur, ancak yağmur altında açıkta bırakılmaya ya da çamur içinde kalmaya uygun değildir. Elevatör sahada kalacaksa motorun üstüne bir siper yapılmalı, mil aşağı dikey montajda yağmur kapağı siparişte belirtilmelidir. Uzun duruşlu ve nemli depolarda yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir. Harman tozunda bulunan saman kırıntıları motorun kanatçıklarına takılır ve soğutmayı keser; iş bitince gövdenin temizlenmesi ömrü uzatır.

Bağlantı ve montaj

Balya elevatörlerinde motor genellikle alt uçta bir konsola oturur ve redüktör ya da zincir dişlisi üzerinden tırnaklı zinciri çeker. Mobil helezonlarda motor ya alt uçta kayışla ya da üst uçta doğrudan helezon miline bağlıdır; üst uçta duran motor makinenin ağırlık dengesini değiştirir ve taşıma sırasında dikkat ister. Küçük kovalı elevatörlerde tahrik yine üsttedir. HEM motorları gövdeye göre B3, B5, B14, B34, B35 ile dikey V1, V3, V5, V6, V15 yapılarda verilir; mil çapı ve flanş ölçüsü siparişte birlikte kontrol edilir. Redüktör tarafı için redüktör için elektrik motorları sayfası yardımcı olur.

Taşınabilir makinelerde kablo girişi ve klemens kutusu darbeye açıktır. Kablo rakorunun sıkı olduğundan ve kablonun gerilmeden döşendiğinden emin olun; motoru dönüş yönü kontrol edilmeden yüklü çalıştırmayın.

Tarımsal elevatör için örnek HEM modelleri

Kısa bir balya elevatöründe 1,1 kW 90S-4 1445 d/d'de 7,27 Nm verir; hafif alüminyum gövde taşınabilir şaseye uygundur. Orta boy bir tahıl helezonunda 3 kW 100L2-4 (1450 d/d, 19,8 Nm), daha uzun ve dik bir helezonda 5,5 kW 132S-4 (1460 d/d, 36 Nm) bakılabilecek modellerdir. Silo yanındaki sabit, küçük kovalı elevatörde pik döküm gövdeli 7,5 kW 132M-4 1460 d/d'de 49,1 Nm üretir.

Modeller yalnızca yol göstermek içindir; kesin seçim makinenin yüküne, gerekli devre, montaja ve çalışma koşullarına göre yapılır.

Motor talebinde yazılması gerekenler

Elevatörün türünü (balya, helezon, kovalı), boyunu ve en dik çalışma açısını, taşıdığı ürünü, mevcut motorun güç (kW) ve devir (d/d) değerini, sahadaki gerilimi (tek faz mı üç faz mı), montaj şeklini, kasnak, redüktör ya da flanş bilgisini ve adet bilgisini yazın. Eski motorun etiketi okunuyorsa etiket fotoğrafı gönderme sayfasındaki adımlar yeterlidir.

Güncel fiyatlar elektrik motoru satın al sayfasındadır. WhatsApp ya da telefonla ulaşmak için iletişim sayfasını kullanın.

Sık Sorulan Sorular

Helezon boşken çalışıyor ama dolu kalkamıyor; motor mu zayıf?

Her zaman değil. Uzun ve ince bir kablo, kalkış anında gerilimi düşürür ve motorun torku azalır. Önce motor klemensinde kalkış sırasında gerilimi ölçtürün; kablo kesiti yetersizse motoru büyütmek sorunu çözmez.

Kışın depoda bekleyen motoru sezon başında doğrudan çalıştırabilir miyim?

Önce fan kapağını açıp temizleyin, mili elle çevirerek rulmanları kontrol edin. Nemli bir depoda uzun süre beklemişse sargı yalıtımını bir elektrikçiye ölçtürmek güvenli olur.

Balya elevatöründe monofaze motor yeterli mi?

Kısa ve hafif balya elevatörlerinde monofaze motorlar yaygındır; serimiz 0,18–5,5 kW aralığındadır. Elevatör uzun, dik ya da yüklü kalkış gerektiriyorsa trifaze motor daha rahat çalışır.

Helezonun üst ucundaki motoru alt uca taşıyabilir miyim?

Bu bir makine tasarımı değişikliğidir; helezon mili, yataklar ve kayış düzeni buna göre yapılmış olmalıdır. Motor tarafında yalnız devir ve mil ölçüsünü eşleştirebiliriz; değişikliği makine üreticisiyle birlikte değerlendirin.