Sonsuz vidalı redüktör, motorun yüksek devrini tek kademede çok düşük bir çıkış devrine indirebildiği için paketleme hatlarında, dozaj vidalarında, küçük taşıma bantlarında ve kapı-bariyer tahriklerinde sık karşımıza çıkar. Bu sayfa yalnız böyle bir redüktörün girişine bağlanan trifaze asenkron motoru ele alır; redüktör tiplerinin genel karşılaştırması redüktör için elektrik motorları sayfasında yer alır.

HEM Motor ayaklı trifaze elektrik motoru – sonsuz vidalı redüktör tahriki için örnek motor görseli
Görseldeki ayaklı (B3) HEM Motor trifaze motoru örnektir; sonsuz vidalı redüktör girişlerinde çoğunlukla aynı gövdenin flanşlı (B14 veya B5) uygulaması kullanılır.

Sonsuz Vidalı Redüktörde Motor Neyi Döndürür?

Redüktör gövdesinin içinde motor milinin çevirdiği çelik bir vida ve bu vidaya kavrayan, genellikle bronz malzemeden bir karşı dişli (sonsuz vida çarkı) bulunur. Motor yalnız vidayı döndürür. Vida bir tur attığında çark yalnızca bir ya da birkaç diş ilerler; bu yüzden çıkış mili motorun çok altında bir hızla ve motor miline dik bir eksende döner.

Motorun üstlenmediği işleri baştan ayırmak seçimi kolaylaştırır. Çıkış devrini motor değil, redüktörün oranı belirler. Duran yükü yerinde tutmak da motorun görevi değildir: yüksek oranlı bazı sonsuz vidalı redüktörlerin çıkıştan geri döndürülmesi zorlaşır, ancak bu davranış titreşim, sıcaklık ve aşınmayla değişir ve bir fren yerine sayılmaz. Çıkış milindeki darbeleri ve eksenel yükleri taşıyan da redüktörün çark, rulman ve gövdesidir.

Bu Redüktöre Motor Seçmek İçin Hangi Veriler Toplanmalı?

Motor seçimine redüktörün etiketinden başlanır. Etikette ya da redüktör kataloğunda tip, oran (i), izin verilen giriş gücü ve giriş devri, giriş flanşının IEC boyutu ve vida girişindeki deliğin çapı yer alır. Bunlara makinenin istediği çıkış devri ile çıkış momenti, günlük çalışma süresi ve saatteki kalkış sayısı eklenir.

Toplanacak bilgiNereden alınırMotor seçiminde ne işe yarar
Redüktör oranı ve izin verilen giriş devriRedüktör etiketi veya kataloğuMotorun kutup sayısını (devir sınıfını) belirler
Çıkışta istenen moment ve devirMakine üreticisi veya mevcut tasarımRedüktör verimiyle birlikte motor gücünü verir
Giriş flanşı ve delik mil çapıRedüktör ölçü resmi, yerinde ölçümIEC gövde ölçüsünü ve B14/B5 flanş tipini gösterir
Redüktörün kurulum konumuMakinedeki yerleşimMotorun yatay mı, mil aşağı mı, mil yukarı mı duracağını belirler
Kalkış sayısı ve dönüş yönü değişimiMakinenin çalışma programıSargı ısınmasını, sensör ve sürücü ihtiyacını gösterir

Tablodaki başlıklar bir veri listesidir; hiçbiri tek başına kesin motor seçimi anlamına gelmez.

Güç ve Devri Belirlerken Redüktör Verimini Hesaba Katmak

Çıkış devri yaklaşık olarak motorun nominal devrinin redüktör oranına bölünmesiyle bulunur. Gereken motor gücü ise çıkış momenti ile çıkış devrinin çarpımının 9550'ye ve redüktör verimine bölünmesiyle hesaplanır. Sonsuz vidalı tipte bu son terim belirleyicidir: vida ile çark arasında kayma sürtünmesi olduğu için verim dişli redüktörlerden düşüktür, oran büyüdükçe ve kalkış anında daha da azalır. Verim değerini tahminle değil, redüktör üreticisinin o oran ve o giriş devri için verdiği tablodan alın.

Elinizde çalışan bir makine varsa en güvenilir başlangıç mevcut motorun etiketidir. Etiketteki güç ve devir, redüktörün yıllardır gördüğü yükle sınanmış bir değerdir. Makinenin daha hızlı ya da daha yavaş çalışması isteniyorsa bunun yolu genellikle redüktör oranını değiştirmektir; motorun kutup sayısını değiştirmek hem çıkış momentini hem de redüktörün giriş koşulunu bozar.

Motor tarafındaki rakamlar katalogdan okunabilir. Örneğin 0,55 kW 80M1-4 alüminyum model 1.400 d/d nominal devirde 3,75 Nm, 1,1 kW 90S-4 alüminyum model 1.445 d/d'de 7,27 Nm nominal moment verir. Bunlar motor milindeki değerlerdir; redüktör çıkışındaki moment, bu değerin oranla ve redüktör verimiyle çarpılmış hâlidir. Kutup sayısına göre moment farkını tork tablosu yazımızda görebilirsiniz.

Sonsuz vidalı redüktörlerde dört kutuplu, yaklaşık 1500 d/d sınıfı motor yaygındır. İki kutuplu motor vida üzerindeki kayma hızını artırır; redüktörün izin verdiği giriş devri aşılabilir ve ısınma artar. Altı kutuplu motor aynı oranla daha düşük çıkış devri verir; bu yol ancak redüktör verisi o giriş devri için de uygunsa düşünülmelidir.

Vida Girişine Bağlantı: Flanş, Delik Mil ve Kama

Sonsuz vidalı redüktörlerin çoğunda motor mili, vidanın içi boş girişine kamasıyla birlikte geçer ve motor flanşı redüktörün giriş flanşına cıvatalanır. Kaplin yoktur; motor redüktöre asılı durur. Bu yüzden ilk bakılacak bilgi motorun IEC gövde ölçüsüdür (63, 71, 80, 90…), çünkü mil çapı ve flanş ölçüleri gövdeye bağlıdır. Ölçü karşılıkları için gövde ölçü tablosu kullanılabilir.

Küçük redüktörlerde dişli delikli küçük flanş B14, daha büyüklerinde geçme delikli büyük flanş B5 kullanılır. Aynı gövde için birden fazla B14 flanş boyu bulunabildiğinden flanşın dış çapı, merkezleme çapı ve delik aralığı mutlaka ölçülmelidir. Karşılaştırılacak diğer değerler mil çapı ve mil boyu, kama genişliği, delik sayısı ve klemens kutusunun redüktör gövdesine yaklaşma mesafesidir. Motor ve redüktör kaplinle ayrı ayrı bağlanıyorsa ayaklı motorun ayak delik aralığı ve mil yüksekliği de listeye girer. Bu kontroller yapılmadan bir motorun redüktöre doğrudan oturacağı söylenemez. Flanş seçenekleri B5 ve B14 flanşlı motorlar sayfasındadır.

Sonsuz vidalı redüktör vida üstte, altta ya da yanda kalacak şekilde kurulabildiği için motor her zaman yatay durmaz. Makinede motor mil aşağı (V1) ya da mil yukarı (V3) kalıyorsa bunu siparişte yazın; bu konumlar rulman yükünü ve suyun motor üzerinde birikme yerini değiştirir. Sunulan montaj şekilleri montaj şekilleri sorusunda listelenmiştir.

Sıcak Redüktör Gövdesinin Yanında Ortam Koşulları

Sonsuz vidalı redüktörde kayma sürtünmesiyle kaybolan güç ısıya dönüşür; bu yüzden gövde, aynı yükteki dişli redüktörlere göre daha sıcak çalışır. Motor flanşı bu sıcak gövdeye cıvatalıdır ve motorun kendi fanı redüktörü değil yalnız motoru soğutur. Paketleme makinesi kasası gibi kapalı bir bölmede sıcak hava tekrar tekrar dolaşır; motor fan kapağının arkasında hava alabileceği bir boşluk bırakılmalıdır.

HEM Motor katalog değerleri −15 ile +40 santigrat derece ortam sıcaklığı ve 1000 m rakıma kadar geçerlidir. Motorun bulunduğu bölme bu sınırın üzerine çıkıyorsa ya da tesis daha yüksekteyse bu bilgi siparişte bildirilmelidir. Seri IP55 koruma ve F sınıfı yalıtımla gelir. Yıkama yapılan ya da gece soğuyan ortamlar için yoğuşma ısıtıcısı, sargı sıcaklığını izlemek için PTC veya PT100 sensörü sipariş seçeneğidir.

Dur-Kalk, Konvertör ve Düşük Hızda Çalışma

Dozaj vidası, kapı ya da paketleme istasyonu gibi uygulamalarda motor saatte çok sayıda kalkış yapar. Her kalkışta çekilen yüksek akım sargıyı ısıtır; bu tür çalışmada sargıya yerleştirilen PTC sensörü korumayı kolaylaştırır. Sonsuz vidalı redüktör duruştan harekete geçerken iç sürtünmesi daha yüksektir, bu yüzden motorun kalkış momenti bu anı karşılayacak düzeyde olmalıdır; redüktör kataloğundaki kalkış verimi bu kontrol için kullanılır.

Frekans konvertörüyle hız düşürüldüğünde iki etki birlikte görülür: motorun mile bağlı fanı yavaşlar, vidanın kayma hızı da azaldığı için redüktör verimi değişir. Uzun süre düşük frekansta tam momentle çalışacak motor için harici fan gerekebilir; motor kablosu uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşulları siparişte bildirin; ayrıntılar inverter uyumlu motorlar sayfasındadır. Yön değiştiren kapı ve bariyer tahriklerinde frenli motor gerekiyorsa siparişte belirtin; yükü tutma güvenliği makine tasarımının konusudur.

Eski Motoru Değiştirirken Hangi Bilgileri Göndermelisiniz?

Redüktörden sökülen motor için en hızlı yol, motor ve redüktör etiketlerinin fotoğraflarını etiketle muadil bulma sayfasındaki adımlarla WhatsApp üzerinden göndermektir. Etiket okunmuyorsa aşağıdaki ölçüler yeterli bilgi verir.

  • Motor etiketinin fotoğrafı: güç (kW), devir (d/d), gerilim ve bağlantı (Δ/Y)
  • Redüktör etiketi: tip, oran ve izin verilen giriş devri
  • Flanş tipi (B14 veya B5), flanş dış çapı ve delik aralığı
  • Motor mil çapı, mil boyu ve kama genişliği
  • Redüktörün makinedeki konumu ve motorun duruşu (yatay, V1, V3)
  • Saatteki yaklaşık kalkış sayısı ve konvertör kullanılıp kullanılmadığı
  • İstenen adet

Bu bilgilerle makine tipi ve çalışma süresi birlikte değerlendirilir; WhatsApp ve telefon bilgilerimiz iletişim sayfasındadır.

Sonsuz Vidalı Tahrikler İçin Mağazada İncelenebilecek Motorlar

Sonsuz vidalı redüktörler çoğunlukla küçük ve orta güçlerde kullanıldığı için flanşa asılan hafif alüminyum gövdeli motorlar ilk bakılacak gruptur; darbeli yük gören veya ağır ortamdaki tahrikler için pik döküm gövdeli motorlar da incelenebilir. Tüm modeller elektrik motorları mağazasında listelenir.

Dört kutuplu örnekler: 0,37 kW 71M2-4 alüminyum (1.340 d/d), 0,55 kW 80M1-4 alüminyum (1.400 d/d), 1,1 kW 90S-4 alüminyum (1.445 d/d) ve 3 kW 100L2-4 alüminyum (1.450 d/d). Bu modeller yalnız örnek olarak verilmiştir; sizin redüktörünüze ve makinenize uygunluğu flanş, mil ve yük bilgisiyle ayrıca doğrulanır. Redüktör gövdesi için sitemizdeki sonsuz vidalı redüktör kategorisine bakılabilir; bu sayfadaki öneriler yalnız motoru kapsar, redüktör seçimi kendi verisiyle ayrıca yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Sonsuz vidalı redüktörün gövdesi çok sıcak; sorun motorda mı?

Bu tip redüktörde kayıp güç ısıya dönüştüğü için gövdenin dişli redüktörlerden sıcak çalışması olağandır. Motor akımını etiket değeriyle karşılaştırın; akım normalse yağ seviyesi, oran ve yük redüktör tarafında kontrol edilmelidir.

Dört kutuplu motor yerine iki kutuplu motor takabilir miyim?

Oran aynı kalırsa çıkış devri yaklaşık iki katına çıkar ve çıkış momenti düşer; vida üzerindeki kayma hızı da artar. Redüktörün izin verdiği giriş devrini aşmamak için eski motorla aynı devir sınıfında kalın.

Redüktörün kendini tutması fren yerine geçer mi?

Hayır. Yüksek oranlı bazı sonsuz vidalı redüktörler geri dönmeye direnç gösterse de bu davranış titreşim ve aşınmayla zayıflar. Yük tutması gereken makinelerde fren ve güvenlik düzeni makine tasarımında ayrıca çözülür; frenli motor gerekiyorsa siparişte belirtin.

B14 flanşlı motor sipariş ederken neyi ölçmeliyim?

Flanş dış çapını, merkezleme çapını, cıvata deliklerinin aralığını ve diş ölçüsünü, ayrıca mil çapı ile mil boyunu ölçün. Aynı gövdede farklı B14 boyları bulunabildiği için yalnız gövde numarası yeterli değildir.

Küçük bir sonsuz vidalı tahrikte monofaze motor kullanılabilir mi?

Şebekede üç faz yoksa 0,18–5,5 kW aralığındaki monofaze motor serimiz değerlendirilebilir. Monofaze motorun kalkış momenti ve flanş ölçüsü redüktörün kalkış ihtiyacıyla birlikte kontrol edilmelidir.