Elektrik Motoru Etiketi Fotoğrafından Muadil Model Bulmak: Hangi Bilgiler Okunur?

Arızalanan bir motorun yerine yenisini bulmanın en hızlı yolu, eski motorun etiketini okumaktır. Etiket; gücü, devri, beslemeyi ve gövdeyi tek bir plakada toplar. Ancak etiketteki her satır aynı ağırlıkta değildir: bazı değerler muadil seçimini doğrudan belirler, bazıları yalnızca doğrulama içindir. Bu yazıda bir motor etiketi fotoğrafında hangi alanların okunduğunu, her birinin ne anlattığını ve okunamayan bilgilerin nasıl tamamlanacağını adım adım anlatıyoruz.

Fotoğrafı doğru çekmek: yarısı buradan çözülür

Muadil arayışı çoğu zaman bulanık ya da yansımalı bir fotoğraf yüzünden uzar. Etiketi çekerken şunlara dikkat edin:

• Plakayı karşıdan, gölgesiz ve flaşsız çekin; parlama rakamları okunmaz hâle getirir.
• Yağ ve tozu bir bezle silin; kazınmış ya da boyanmış etiketlerde ışığı yandan vermek kabartmayı belirginleştirir.
• Etiketin yanında motorun tamamını gösteren bir fotoğraf daha ekleyin: ayak, flanş, mil ucu ve klemens kutusu görünsün.
• Klemens kutusunun kapağını açabiliyorsanız köprülerin dizilişini de çekin; bağlantı şekli buradan teyit edilir.

Muadili belirleyen alanlar

Aşağıdaki değerler, yeni motorun hangi model olacağını doğrudan belirler. Bunlardan biri farklıysa motor "muadil" sayılmaz.

Devir satırında küçük farklar normaldir. Etikette 1420 d/d yazan bir motorun yerine 1450 d/d nominal devirli bir model gelebilir; ikisi de 1500 d/d senkron sınıfındadır. Kutup sayısının değişmesi ise makinenin hızını değiştirir ve kabul edilmez.

Δ/Y işaretini yanlış okumamak

Gerilim satırı en sık karıştırılan alandır. "230/400 V Δ/Y" ifadesi, motorun 230 V'ta üçgen, 400 V'ta yıldız bağlandığını söyler. "400/690 V Δ/Y" ise 400 V'ta üçgen anlamına gelir ve yıldız-üçgen yol vermeye uygun olan budur. Eski motor 400 V şebekede yıldız-üçgen yol vericiyle çalışıyorsa, yeni motorun da 400/690 V etiketli olması gerekir. HEM Motor'da 3 kW ve altındaki modeller 230/400 V, 4 kW ve üzerindekiler 400/690 V beslemelidir.

Doğrulama için okunan alanlar

Aşağıdaki değerler model seçimini tek başına belirlemez, ama okunan bilgilerin tutarlı olup olmadığını kontrol etmeye yarar.

• Akım (A): Anma yükündeki faz akımı. İki gerilim yazılıysa iki akım da eğik çizgiyle yan yana yazılır; düşük gerilime büyük akım karşılık gelir. Akım, gücü yanlış okuyup okumadığınızı anlamanın iyi bir yoludur; güç ile akım birbiriyle orantılı olmalıdır. Karşılaştırma için akım tablosuna bakabilirsiniz.
• cos φ: Güç faktörü; motorun şebekeden çektiği akımın ne kadarının işe dönüştüğünü gösterir. Kompanzasyon hesabında önemlidir, muadil seçiminde ikincil kalır.
• IP sınıfı: Toz ve suya karşı koruma derecesi. IP55 etiketli bir motorun yerine daha düşük korumalı bir motor konmamalıdır. HEM Motor'un satıştaki modellerinin tamamı IP55'tir.
• Yalıtım sınıfı (Ins. Cl.): Sargı yalıtımının dayanabildiği sıcaklık sınıfı (B, F, H). Satıştaki modellerimiz F sınıfıdır.
• Görev tipi (S1, S3, S6…): S1 sürekli çalışma demektir. Etikette S3 veya S6 gibi aralıklı görev yazıyorsa motor sık dur-kalk için hesaplanmıştır; bu durumda yükün tam tarifi gerekir.
• Seri numarası ve üretim yılı: Muadil seçiminde kullanılmaz; yalnızca eski motorun kaydı içindir.

Etiket okunmuyorsa ne yapılır?

Paslanmış, boyanmış ya da kaybolmuş etiketlerde muadil yine bulunabilir, ama tahminle değil ölçümle:

• Güç okunmuyorsa: Makinenin kendi etiketine, kullanım kılavuzuna veya elektrik projesine bakın. Panodaki termik rölenin ayar değeri de bir ipucu verir; ancak tek başına güç belirlemek için yeterli değildir.
• Devir okunmuyorsa: Makine çalışır durumdaysa takometreyle mil devrini ölçün. Çalışmıyorsa makinenin istenen çıkış hızından ve aktarma oranından geriye doğru hesaplanabilir.
• Gövde kodu okunmuyorsa: Ayak delik aralığını, mil yüksekliğini, mil çapını ve flanş varsa merkezleme çapını ölçüp 2D teknik çizimlerle karşılaştırın.
• Gerilim okunmuyorsa: Klemens kutusundaki köprü dizilişine ve panodaki yol verme düzenine (direkt, yıldız-üçgen, sürücü) bakın.

Hiçbir değerin okunamadığı durumda, motorun genel fotoğrafları ve ölçülerle birlikte bize yazın; bilgileri birlikte tamamlarız.

Standart muadil olmayan durumlar

Bazı etiketler, motorun standart bir trifaze asenkron motor olmadığını gösterir. Aşağıdaki işaretlerden birini görürseniz standart modelle birebir değişim beklemeyin:

• İki ayrı güç ve devir satırı (ör. 1500/3000 d/d): çift hızlı motor.
• Fren gerilimi veya fren momenti satırı: frenli motor.
• Standart dışı mil ucu, özel flanş ya da etikette belirtilmiş özel bağlantı.
• Monofaze etiket (tek gerilim, kondansatör değeri yazılı).

Bu motorlar için etiket fotoğrafını ve teknik bilgiyi gönderip özel motor gereksinimini sorun.

Örnek: okunan bir etiketten muadil modele

Aşağıdaki etiket varsayımsal bir örnektir. Bir pompa motorunun plakasında şu satırlar okunuyor olsun: 4 kW / 5,5 HP, 400/690 V Δ/Y, 50 Hz, 1440 d/d, IP55, Ins. Cl. F, S1, gövde 112M, IM B3.

• Güç 4 kW, devir 1440 d/d: 4 kutuplu, 1500 d/d senkron sınıf.
• Gerilim 400/690 V Δ/Y: 400 V şebekede üçgen bağlanır, yıldız-üçgen yol vermeye uygundur.
• Gövde 112M ve B3: aynı gövde kodlu ayaklı model aranır.
• Bu bilgilerle karşılık gelen model, nominal devri 1450 d/d olan 112M-4'tür. Ortam temiz ve kapalıysa alüminyum gövdeli 112M-4, tozlu ve darbeli bir sahadaysa pik döküm gövdeli 112M-4 değerlendirilir.

Aynı etikette 2,2 kW, 230/400 V Δ/Y ve 100L okunsaydı karşılığı 100L1-4 alüminyum gövdeli model olurdu (2,2 kW, 4 kutup, 1450 d/d, IEC 100L, 230/400 V, 4,52 A). Bu modelde 400 V şebekede yıldız bağlantı kullanılır. Etiket değerlerini güç ve devre göre hızlıca eşleştirmek için muadil motor tablosunu kullanabilirsiniz.

Etiket fotoğrafıyla birlikte gönderilecekler

• Etiketin net, karşıdan çekilmiş fotoğrafı
• Motorun genel fotoğrafı (ayak, flanş, mil ucu görünecek şekilde)
• Makinenin ne olduğu ve motorun ne iş yaptığı (pompa, fan, konveyör…)
• Şebeke gerilimi ve yol verme yöntemi
• Etiket okunmuyorsa yaptığınız ölçümler

Motorunuzun etiket bilgileriyle uygun modeli sorun: fotoğrafı etiket gönder sayfasından iletebilir ya da iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz. Tüm modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında bulabilirsiniz.