Toptan Elektrik Motoru Alımı: Teklif Karşılaştırma, Varyant Azaltma ve Gizli Maliyetler

Masada üç teklif var: 40 adet motor için A firması birim fiyatta en düşük, B firması biraz daha pahalı ama nakliyeyi dahil etmiş, C firması en pahalı görünüyor ama 90 gün vade veriyor. Satın alma tablosu en düşük birim fiyatı yeşile boyar; oysa bu üç teklif aynı şeyi fiyatlamıyor. Toptan elektrik motoru alımında paranın büyük kısmı, teklif kâğıdındaki birim fiyatın dışında kaybedilir ya da kazanılır.

Aşağıda, birden fazla motoru aynı anda alan bir işletmenin maliyeti gerçekten nerede düşürebileceğini; teklif karşılaştırmasından motor listesinin sadeleştirilmesine, enerji farkının hesabından gözden kaçan ek kalemlere kadar sırasıyla anlatıyoruz.

Teklifleri aynı zemine indirmeden karşılaştırmayın

İki teklifi yan yana koymadan önce, ikisinin de aynı motoru ve aynı teslim koşulunu fiyatladığından emin olmak gerekir. Toplu alımda en sık görülen yanılgı, farklı verim sınıfı ya da farklı montaj şekli fiyatlanmış iki teklifi aynı kalem sanmaktır. Karşılaştırma tablosuna en azından şu sütunları ekleyin:

• Teknik eşdeğerlik: verim sınıfı (IE3, IE4, IE5), kutup sayısı, gerilim (230/400 V veya 400/690 V), montaj şekli, koruma sınıfı, gövde malzemesi.
• Teslim yeri: fabrika çıkışı mı, tesisinize teslim mi? Ambalaj ve sigorta kime ait?
• Ödeme koşulu: peşin, vadeli ya da kısmi ödeme. 90 günlük vade, işletmenin finansman maliyetine göre birim fiyattaki farkı kapatabilir.
• Teklif geçerlilik süresi ve kur maddesi: fiyatın hangi tarihe kadar ve hangi para biriminde sabit olduğu.
• Parti bölünmesi: 40 motorun tek seferde mi, stok durumuna göre birkaç partide mi geleceği.

Bu sütunlar doldurulduğunda tablo çoğu zaman yeniden sıralanır. Tedarikçiden eksik bilgiyi istemek için doğru soruları teklif isterken verilmesi gereken bilgiler yazısında ayrıca ele aldık.

Motor listesini sadeleştirmek fiyat pazarlığından çok kazandırır

Bir tesisin motor envanteri çıkarıldığında genellikle şu tabloyla karşılaşılır: 60 motor, 25 farklı kod. Aynı güçte biri B3, biri B35; biri 230/400 V, diğeri 400/690 V; biri IP55, biri IP56. Bu farkların bir kısmı gerçekten makineden kaynaklanır, bir kısmı ise yıllar içinde farklı tedarikçilerden farklı zamanlarda alınan motorların mirasıdır.

Varyant sayısını azaltmanın maliyete etkisi üç yerde görülür. Birincisi, aynı koddan 12 adet istemek, altı farklı koddan ikişer adet istemekten daha iyi bir fiyat ve daha kolay stok bulma şansı demektir. İkincisi, yedek motor sayısı düşer: 25 kod için 25 yedek yerine, standartlaştırılmış 10 kod için 10 yedek yeterli olabilir. Üçüncüsü, bakım ekibinin elindeki kaplin, rulman ve conta çeşitliliği azalır.

Sadeleştirme yaparken dikkat edilecek nokta şudur: gövde numarası ve mil ölçüsü değişirse makinedeki kaide, kaplin ya da flanş da değişir. Bu yüzden standartlaştırma genellikle yeni alımlarda ve yenileme dönemlerinde yapılır, çalışan makinelerde zorlanmaz. 400 V şebekede yıldız-üçgen yol verilen hatlarda 400/690 V etiketli motoru ortak standart seçmek, sonradan pano değişikliği ihtiyacını da ortadan kaldırır. Montaj şekillerinin farkları için montaj tipleri sayfası iyi bir başlangıçtır.

Verim farkını tahmin değil hesapla görün

Toptan alımda IE3 ile IE4 arasındaki birim fiyat farkı, adetle çarpıldığında büyük görünür ve çoğu zaman erteleme kararı verilir. Kararı vermeden önce farkı kilovatsaat cinsinden hesaplamak gerekir.

Örnek: 4 kutuplu 22 kW bir motorun anma verimi IE3'te %93,0, IE4'te %94,5 düzeyindedir. Motor ortalama %80 yükle, yani mile yaklaşık 17,6 kW vererek çalışıyorsa şebekeden çekilen güç IE3'te yaklaşık 18,9 kW, IE4'te yaklaşık 18,6 kW olur. Aradaki 0,3 kW, yılda 6.000 saat çalışan bir motorda yaklaşık 1.800 kWh eder. Bu motordan 15 adet alınıyorsa yıllık fark 27.000 kWh civarındadır. Kendi elektrik birim fiyatınızla çarptığınızda, fiyat farkının kaç yılda geri döndüğünü görürsünüz.

Bu hesap her motor için aynı sonucu vermez. Yılda birkaç yüz saat çalışan bir yangın pompası ya da yedek fan için yüksek verim sınıfına ödenen fark geri dönmeyebilir; üç vardiya çalışan pompa, fan ve kompresör motorlarında ise geri dönüş hızlıdır. Toplu listeyi çalışma saatine göre ikiye ayırmak, bütçeyi doğru motora harcamanın en pratik yoludur. IE4 yüksek verimli motorlar sayfasında seri bilgilerine bakabilirsiniz.

Büyük seçilmiş motor, iki kez ödenen motordur

Toplu listelerde "garanti olsun" diye bir üst güç yazılması yaygındır. 11 kW'lık bir yükü 15 kW motorla sürmek, satın almada daha yüksek fiyat, işletmede ise düşük yük oranında çalışan bir motor demektir. Asenkron motorun güç faktörü ve verimi, anma yükünün belirgin biçimde altında çalıştığında düşer; kompanzasyon ihtiyacı artar. Yol verme ekipmanı ve kablo da büyük motora göre seçildiği için maliyet zincirleme büyür.

Bunun tersi de risklidir: kalkış torku yüksek bir konveyör ya da kırıcıda motoru sınırda seçmek, sık açmalara ve erken sargı yaşlanmasına yol açar. Doğru yaklaşım, mevcut motorların çektiği akımı birkaç gün ölçmek ve yük karakterini bilmektir. Ölçümle desteklenmiş bir liste, hem gereksiz güçten hem de yetersiz motordan korur.

Teklif kâğıdında görünmeyen kalemler

Birim fiyat dışında toplam maliyete eklenen kalemler, alım yapıldıktan sonra fark edilir. Toplu alımda bunları baştan yazılı hale getirmek gerekir:

• Nakliye ve boşaltma: büyük gövdeli motorlarda vinç ya da forklift ihtiyacı, tesise giriş saatleri.
• Kısmi sevkiyat: motorların birkaç partide gelmesi, her partide ayrı nakliye ve ayrı kabul işi demektir.
• Stok taşıma maliyeti: ihtiyaçtan aylar önce alınan motorlar depoda sermaye bağlar; uzun beklemede nem ve rulman bakımı da gerekir.
• Aksesuar farkları: PTC sargı sensörü, yoğuşma ısıtıcısı, özel boya rengi gibi seçenekler tekliflerde bazen dahil, bazen hariçtir.
• Belge ve test: motor bazında test raporu, uygunluk beyanı gibi belgeler gerekiyorsa teklifte açıkça istenmelidir.

Uzun süre depoda bekleyecek motorlar için yapılacaklar motoru uzun süre bekletme yazısında anlatılıyor.

Tek seferlik alım mı, dönemsel anlaşma mı?

İhtiyaç yıl boyunca düzenli tekrar ediyorsa, her seferinde yeni teklif toplamak yerine yıllık miktarı ve teslim planını önceden konuşmak daha öngörülebilir sonuç verir. İhtiyaç bir defalıksa, örneğin bir tesis yenilemesi, tek sipariş ve net teslim takvimi yeterlidir. Hangi modelin uygun olduğunu değerlendirmek için yıllık çerçeve tedarik anlaşması yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Toptan elektrik motoru alımında maliyeti düşürmenin yolu, birim fiyatı birkaç puan aşağı çekmekten önce tekliflerin gerçekten aynı şeyi fiyatladığını doğrulamak, motor çeşidini azaltmak, verim farkını çalışma saatine göre hesaplamak ve gizli kalemleri yazıya dökmektir. Listenizi bu gözle hazırladıktan sonra teknik eşleştirme ve teklif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Toplu alımda tüm motorları IE4 almak mantıklı mı?

Her motor için değil. Yılda binlerce saat çalışan pompa, fan ve kompresör motorlarında verim farkı birkaç yıl içinde fiyat farkını karşılayabilir; nadiren çalışan yedek ya da acil durum motorlarında ise bu geri dönüş çok uzar. Listeyi çalışma saatine göre ayırıp hesabı ayrı yapmak en doğru yöntemdir.

Teklifleri karşılaştırırken birim fiyat dışında neye bakmalıyım?

Teslim yeri, nakliye, ödeme vadesi, teklif geçerlilik süresi, kur koşulu ve sevkiyatın kaç partide yapılacağı birim fiyat kadar önemlidir. Ayrıca iki teklifin aynı verim sınıfını, montaj şeklini ve gerilimi fiyatladığını mutlaka kontrol edin.

Motor çeşidini azaltmak mevcut makinelerde sorun çıkarır mı?

Gövde numarası, mil çapı ya da flanş değişirse kaide ve kaplin uyarlaması gerekebilir. Bu nedenle standartlaştırma genellikle yeni makinelerde ve planlı yenileme dönemlerinde yapılır; çalışan bir makinede motor, mevcut ölçüleriyle birebir değiştirilir.

Toptan alımda iskonto oranı nasıl belirlenir?

İskonto; adet, motorların aynı kodda toplanıp toplanmadığı, teslim planı ve ödeme koşulu gibi etkenlere göre tedarikçiden tedarikçiye değişir. Genel bir oran vermek yanıltıcı olur; listenizi ve teslim takviminizi paylaşarak yazılı teklif istemek en sağlıklı yoldur.