15 kW Elektrik Motoru Değişiminde Mil ve Ayak Ölçüsü Kontrolü

15 kW (20 HP) bir motor arızalandığında çoğu işletme aynı güçte yeni bir motor ister ve sorunun orada bittiğini düşünür. Oysa değişim günü sahada en çok zaman kaybettiren konu güç değil, mekanik uyumdur: yeni motorun mili kaplinin ya da kasnağın göbeğine girmiyorsa, ayak delikleri şasedeki deliklere denk gelmiyorsa ya da mil ekseni makinenin eksenine göre yukarıda kalıyorsa, motor ne kadar doğru seçilmiş olursa olsun yerine takılamaz. Bu yazı, 15 kW değişiminde sipariş vermeden önce mil ve ayak tarafında neyin, hangi sırayla kontrol edileceğini anlatıyor.

15 kW'ta üç model ve üç farklı gövde

HEM Motor'da 15 kW güç yalnızca pik döküm gövdeyle sunulur; alüminyum seri 11 kW'ta biter. Üç devir seçeneğinin her biri farklı bir IEC gövdeye oturur. Bu, aynı güçte bile devri değiştirdiğinizde mekanik ölçülerin tamamen değişeceği anlamına gelir.

Üç model de IP55 koruma sınıfında, F sınıfı yalıtımlı ve 400/690 V (Δ/Y), 50 Hz beslemelidir. Tablodaki gövde kodları, değişimde mekanik kontrolün başlangıç noktasıdır.

Neden önce gövde kodu karşılaştırılır?

IEC standardı, belirli bir gövde kodu için mil yüksekliğini, ayak bağlantı aralıklarını ve mil ucu ölçülerini tanımlar. Bu yüzden eski motorun etiketinde 160L yazıyorsa ve standart bir IEC motor ise, yeni 160L gövdeli bir motorun mil yüksekliği ve ayak delikleri büyük olasılıkla aynı yere gelir. Kodu karşılaştırmak, sahada mezura ile ölçmekten önce yapılacak en hızlı kontroldür.

Bu tabloda gözden kaçabilecek iki nokta var:

• M ve L farkı: 160M ile 160L'nin mil yüksekliği aynıdır, ama ayakların ön-arka delik aralığı farklıdır. 3000 d/d bir 15 kW motorun (160M) yerine 1500 d/d bir 15 kW motor (160L) koymak istediğinizde, mil aynı yükseklikte kalsa bile arka ayak cıvataları şasedeki deliklere denk gelmez.
• Aynı güç, farklı yükseklik: 1000 d/d modelin 180L gövdesi, 160 gövdelerden daha yüksektir. Eski motor 1500 d/d iken 1000 d/d bir motora geçmek, kaplin hizasını ve kaide yüksekliğini baştan değiştirir.

Etiketin okunmadığı, motorun eski bir standarda göre üretildiği ya da makine üreticisinin özel bir gövde kullandığı durumlarda kod karşılaştırması yeterli değildir; o zaman sahadaki ölçüyle ilerlemek gerekir.

Mil tarafında kontrol listesi

Mil, gücü makineye aktaran parçadır ve en küçük uyumsuzluk bile montajı durdurur. Eski motoru sökmeden önce ya da söktükten sonra şu noktalara bakın:

• Mil çapı: Kaplin, kasnak ya da dişli göbeğinin iç çapıyla aynı olmalıdır. Kumpasla ölçün, göbeğin iç çapıyla karşılaştırın.
• Mil boyu: Milin ön kapaktan dışarı çıkan uzunluğu, göbeğin tam oturup oturmayacağını belirler. Kısa mil göbeği yarım tutar, uzun mil ise karşı parçaya değebilir.
• Kama yuvası ve kama: Kama genişliği ve yüksekliği göbekteki kama kanalına uymalıdır. Kamanın eski motordan sökülüp yeniye takılması uygun değildir; ölçüsünü kontrol edin.
• Mil ucu deliği: Bazı kasnak ve kaplinler mil ucundaki dişli delikten bir cıvata ile sabitlenir. Bu düzen varsa delik varlığını ve dişini teyit edin.
• Kutup sayısı etkisi: Bazı gövde büyüklüklerinde 2 kutuplu modelin mil ucu, aynı gövdedeki 4 ya da 6 kutuplu modelden farklı olabilir. Teknik çizimde kendi kutup sayınıza ait satırı okuyun.

Mil ucu, standart IEC ölçülerinin dışındaysa (kademeli mil, özel uzunluk, çift taraflı mil, konik uç gibi) bu standart bir motorla karşılanamaz. Böyle bir milde özel motor gerekir; etiket fotoğrafı ve mil ölçüleriyle birlikte bize sorun.

Ayak tarafında kontrol listesi

Ayaklı (B3) bir 15 kW motorda değişimin ikinci büyük riski ayak bağlantısıdır. Kontrol edilmesi gerekenler:

• Mil yüksekliği: Ayak tabanından mil merkezine olan yükseklik. Farklıysa, motor ve makine milleri aynı eksene gelmez; kaplinli bağlantıda bu doğrudan rulman ve kaplin arızası demektir.
• Ayak delikleri arası (enine): Sağ ve sol ayaktaki delikler arasındaki mesafe.
• Ayak delikleri arası (boyuna): Ön ve arka delikler arasındaki mesafe; M ve L gövde farkı burada ortaya çıkar.
• Ön ayak deliğinden mil omzuna mesafe: Bu ölçü değişirse motor aynı deliklere otursa bile kaplin aralığı değişir.
• Cıvata deliği çapı: Mevcut ankraj cıvatalarının yeni motorun deliklerinden geçip geçmediği.

Ölçüleri alırken şaseyi de kontrol edin. Eğilmiş, çatlamış ya da düzlemi bozulmuş bir şasede yeni motor da gerilim altında çalışır. Sıfırlama sacı (şim) ile ayar yapılabilir; ancak bu, ayak deliklerinin denk gelmemesi sorununu çözmez.

Ölçüler nereden karşılaştırılır?

Gövdeye göre mil çapı, mil boyu, kama, mil yüksekliği ve ayak delik aralıkları 2D teknik çizimlerde ve 2026 teknik ve ürün kataloğunda yer alır. Hangi gücün hangi gövdeye denk geldiğini toplu görmek için gövde ölçü tablosuna bakabilirsiniz. Sahada aldığınız ölçüleri bu çizimlerle karşılaştırmak, tahmine dayalı sipariş vermekten çok daha güvenlidir. Ayaklı-flanşlı (B35) ya da flanşlı motorlarda flanş ölçüsü siparişte ayrıca teyit edilir; montaj seçenekleri gövdeye göre sunulur ve montaj şekilleri sorusunda özetlenmiştir.

Örnek: 15 kW fan motorunun değişimi

Aşağıdaki akış varsayımsal bir örnektir. Bir tesiste kayış-kasnakla çalışan bir radyal fanın 15 kW motoru yanmış olsun.

• Etiketi okuyun: Eski etikette 15 kW, 1465 d/d civarı bir nominal devir ve 160L gövde yazıyor. Bu bilgiler 160L-4 modelini işaret eder.
• Mili ölçün: Eski mil çapını ve boyunu kumpasla ölçüp kasnak göbeğiyle karşılaştırın; sonra 160L gövdenin teknik çizimindeki mil ölçüsüyle karşılaştırın.
• Ayakları ölçün: Ayak delikleri arasındaki enine ve boyuna mesafeyi, mil yüksekliğini ve cıvata çaplarını not edin. Kayış gerdirme kızağı varsa kızaktaki delik aralığını da yazın.
• Kayış hizasını düşünün: Ön ayak deliğiyle mil omzu arasındaki mesafe farklıysa kasnak hizası kayar; kasnak göbeğinin milde kaydırılıp kaydırılamayacağını kontrol edin.
• Uyumsuzluk çıkarsa: Ölçüler tutmuyorsa kaide adaptörü, ara plaka ya da özel bir mil gerekip gerekmediği siparişten önce konuşulmalıdır.

Aynı örnekte eski motor 3000 d/d olsaydı 160M2-2, 1000 d/d olsaydı 180L-6 gündeme gelirdi. Ama fanın devrini değiştirmek, fanın çektiği gücü de değiştirir; bu nedenle değişimde devri eski motorla aynı tutun ve gücü makinenin adına bakarak değil, mevcut yüke göre teyit edin.

Sipariş için gönderilecek bilgiler

• Eski motorun okunaklı etiket fotoğrafı (güç, devir, gövde kodu, gerilim)
• Mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü; varsa mil ucu deliği
• Mil yüksekliği ve ayak delik aralıkları ya da flanş ölçüsü
• Montaj şekli (B3, B5, B35 vb.) ve bağlantı türü (kaplin, kasnak, redüktör)
• Şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve çalışma ortamı

Uygun 15 kW modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyebilirsiniz. Ölçülerden emin değilseniz motor etiketini ve ölçüleri gönderin, uyumu birlikte kontrol edelim; diğer sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşın.