90 kW Trifaze Asenkron Elektrik Motoru: 280M ve 315M Gövde, Devir ve Yol Verme

90 kW trifaze asenkron elektrik motoru seçerken ilk karar devirdir; gövde, akım, tork ve hatta kaide hazırlığı bu karardan sonra belirlenir. HEM Motor'un 90 kW serisinde 3000 ve 1500 devirli modeller IEC 280M gövdede, 1000 devirli model ise bir üst kademe olan 315M gövdede yer alır. Üç model de 400/690 V (Δ/Y) sargılıdır; bu sargı, 400 V şebekede yıldız-üçgen yol vermeye doğrudan uygundur. Bu yazıda 90 kW'a özgü bu farkları, yol verme seçeneklerini ve pano ile kablo hesabı için hazırlanması gereken bilgileri ele alıyoruz.

Üç devir, iki gövde: 90 kW modellerin karşılaştırması

Aynı güçte devir düştükçe motorun milinde üretmesi gereken tork artar. Tork büyüdükçe rotor ve stator paketi de büyür; bu yüzden 6 kutuplu 90 kW motor, 2 ve 4 kutuplu kardeşlerine göre daha büyük bir gövdeye çıkar. Aşağıdaki değerler HEM Motor ürün kayıtlarından alınmıştır (125 HP karşılığı, 400 V anma akımı):

Tablodan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, 1000 devirli modelin torku 3000 devirli modelin yaklaşık üç katıdır; bu fark kaplin, redüktör girişi ve kaide bulonlarının boyutlandırılmasında dikkate alınır. İkincisi, akımlar birbirine yakındır; yani pano tarafında üç model arasındaki fark küçüktür, asıl fark mekanik taraftadır. Üç model de pik döküm gövdeli, IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır; 50 Hz şebeke için sarılmıştır.

Devire göre gövde farkı sahada ne anlama gelir?

IEC gövde numarası, mil ekseninin ayak tabanından yüksekliğini milimetre olarak verir. 280M gövdeden 315M gövdeye geçildiğinde mil ekseni yükselir, ayak bağlantı ölçüleri ve mil çapı değişir. Dolayısıyla eski bir 4 kutuplu 90 kW motorun yerine aynı kaideye 6 kutuplu 90 kW motor koymak, doğrudan mümkün olmaz; kaide, kaplin hizası ve tahrik oranı yeniden ele alınır.

Devir değişikliği düşünülüyorsa önce makinenin istediği mil devrini netleştirin. Örneğin redüktörlü bir tahrikte 1500 devirden 1000 devire geçmek, redüktör çıkış devrini de değiştirir. Gövde ölçülerini ve ayak deliklerini kaideyle karşılaştırmak için gövde bazındaki 2D teknik çizimleri kullanın; ölçü rakamlarını tahmin yerine çizimden alın.

Mevcut motoru değiştirirken kontrol edilecekler

• Eski motorun etiketindeki gövde kodu (280M, 315M gibi) ve nominal devir.
• Montaj şekli: bu güçte çoğunlukla ayaklı (B3) kullanılır; flanşlı kullanım siparişte ayrıca teyit edilir.
• Kaplin tipi veya kasnak bağlantısı; kayışlı tahrikte milin taşıyacağı yan yük.
• Klemens kutusunun hangi yanda olduğu ve kablo girişinin yönü.

400/690 V sargı ve yol verme seçenekleri

Üç modelin etiketinde 400/690 V (Δ/Y) yazar. Bu, motorun 400 V şebekede üçgen bağlı olarak tam gerilimde çalıştığı, 690 V şebekede ise yıldız bağlı çalıştığı anlamına gelir. 400 V şebekede üçgen çalışma geriliminde sarılmış olması, motoru yıldız-üçgen yol vermeye uygun kılar. 90 kW'ta doğrudan yol verme çoğu işletmede şebekeyi fazla zorladığı için yöntem seçimi önemlidir.

• Yıldız-üçgen: Kalkışta motor yıldız bağlanır; şebekeden çekilen kalkış akımı ve kalkış torku doğrudan yol vermeye göre yaklaşık üçte bire iner. Boşta ya da hafif yükte kalkan fan, santrifüj pompa ve kompresör gibi yüklerde yaygın bir çözümdür. Yük kalkışta yüksek tork istiyorsa yıldız konumunda motor yeterince hızlanamayabilir; geçiş anında akım sıçraması da hesaba katılır.
• Yumuşak yol verici: Gerilimi kademesiz artırarak akımı sınırlar; tork gerilimin karesiyle düştüğü için yüklü kalkışta ayar dikkatle yapılır. Pompalarda duruşta su darbesini azaltma özelliği de kullanılır.
• Frekans sürücüsü: Kalkış akımını en düşük seviyede tutar ve devir ayarı gerekiyorsa tek çözümdür. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir.

Yöntemi seçerken belirleyici olan, makinenin kalkışta istediği tork ve şebekenin (trafo gücü ve diğer yüklerin) kalkış akımını ne ölçüde taşıyabildiğidir. Bu iki bilgi netleştiğinde uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları inceleyin.

Kablo ve pano için hazırlanacak bilgiler

90 kW bir motorun kablo kesiti ve şalt elemanları, proje ya da pano mühendisi tarafından hesaplanır; motor etiketinden tek başına okunmaz. Hesabın doğru yapılabilmesi için şu bilgiler mühendise birlikte verilmelidir:

• Anma akımı: 400 V'ta 152 A (280M-2), 155 A (280M-4) veya 161 A (315M-6).
• Yol verme yöntemi: yıldız-üçgende motora iki ayrı kablo grubu gider ve kontaktörler faz akımına göre seçilir; sürücülü sistemde ise sürücü çıkış kablosu ve filtre ihtiyacı ayrıca değerlendirilir.
• Kablo güzergâhının uzunluğu, döşeme şekli (kanal, tava, toprak altı) ve ortam sıcaklığı.
• Panodan motora izin verilen gerilim düşümü ve şebekenin kısa devre gücü.
• Koruma düzeni: termik veya elektronik motor koruma rölesinin ayar aralığı, gerekiyorsa sargı sıcaklık sensörü isteği.

Koruma rölesi ayarının anma akımına göre nasıl yapıldığına dair genel bilgiyi motor koruma yazımızda bulabilirsiniz.

Taşıma, kaldırma ve temel

280M ve 315M gövdeli motorlar elle taşınacak büyüklükte değildir. Teslimden önce sahada vinç veya forklift imkânı planlanmalı, motor yalnız gövdedeki kaldırma mapalarından kaldırılmalıdır. Mil ucundan, fan kapağından ya da klemens kutusundan kaldırma yapılmaz.

Temel, motorun nominal torkunu ve kalkış anındaki tepki kuvvetini titreşimsiz taşıyacak şekilde hazırlanır; 315M-6'nın yaklaşık 870 Nm'lik nominal torku bu açıdan 280M-2'nin üç katı yük demektir. Kaide yüzeyi düz olmalı, ayak altlarında boşluk kalmamalı, kaplin hizası ilk çalıştırmadan önce ve ilk saatlerden sonra tekrar kontrol edilmelidir. Motor hemen monte edilmeyecekse kuru ve titreşimsiz bir yerde bekletilir.

Varsayımsal örnek: santrifüj pompa için 90 kW motor

Varsayımsal örnek: Bir sulama tesisinde 1480 d/d civarında çalışan bir santrifüj pompa için 90 kW motor aranıyor. Pompa kalkışta düşük tork istediği ve tesisin trafosu sınırlı olduğu için yıldız-üçgen yol verme planlanıyor. Pompa devrine uyan model 280M-4 (1486 d/d, 155 A) oluyor. Pano mühendisi 155 A anma akımı, kablo güzergâhı ve döşeme şekliyle kesiti hesaplıyor; kaide, mevcut 280M gövdeli eski motorla aynı olduğu için değişmiyor. Pompa için 1000 devir istenseydi 315M gövde ve yeni kaide gerekecekti.

Pompa uygulamalarına özel bilgileri pompa elektrik motorları sayfamızda, tüm büyük gövdeli serimizi pik döküm gövdeli modeller kategorisinde bulabilirsiniz.

Sonuç ve sipariş için gereken bilgiler

90 kW motor seçimi devirle başlar: 3000 ve 1500 devirde 280M, 1000 devirde 315M gövde. Ardından yol verme yöntemi, pano ve kablo bilgileri ile taşıma ve temel hazırlığı gelir. Sipariş öncesinde güç, devir, montaj şekli, şebeke gerilimi, yol verme yöntemi, kullanım alanı ve mümkünse mevcut motorun etiket fotoğrafını hazırlayın.

90 kW modelleri ve güncel fiyatları online mağazamızda inceleyin. Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini etiket gönderme sayfasından iletin; uygun model için teklif isteyin.

Sık Sorulan Sorular

90 kW motor kaç HP'dir?

90 kW yaklaşık 121 HP'ye karşılık gelir; piyasada ve ürün kayıtlarında bu kademe 125 HP olarak anılır. Seçimde kW değeri esas alınır.

90 kW 1000 devir motor neden daha büyük gövdededir?

Aynı güçte devir düştükçe tork artar ve bu torku üretmek için daha büyük bir manyetik paket gerekir. Bu yüzden 6 kutuplu 90 kW model 315M, 2 ve 4 kutuplu modeller 280M gövdededir.

90 kW motora doğrudan yol verilebilir mi?

Teknik olarak mümkündür, ancak kalkış akımı anma akımının birkaç katına çıktığı için çoğu tesiste trafo ve şebeke buna uygun olmaz. Genellikle yıldız-üçgen, yumuşak yol verici veya frekans sürücüsü tercih edilir.

90 kW motor için kablo kesitini kim belirler?

Kablo kesitini proje veya pano mühendisi; anma akımı, yol verme yöntemi, güzergâh uzunluğu, döşeme şekli ve ortam sıcaklığına göre hesaplar.