Beton Santrali Çimento Helezonu İçin Elektrik Motoru ve Redüktör Uyumu

Beton santralinde çimento silosunun altındaki helezon, tartım kantarına malzeme taşıyan ve gün içinde belki yüzlerce kez çalışıp duran bir makinedir. Bu helezonun motoru arızalandığında çoğu işletme ilk olarak etiketteki gücü okur ve aynı kW'ı arar. Oysa çimento helezonunda motoru belirleyen tek değer güç değildir: helezonun eğimi, redüktörün giriş tarafı, tartım döngüsünün getirdiği sık kalkışlar, silo altındaki tozlu ve açık ortam ile gece boyunca dolu kalmış bir borudan yapılan ilk kalkış birlikte düşünülmelidir. Bu yazıda motor ile redüktörün birbirine nasıl uydurulacağını ve değişim öncesinde hangi bilgilerin toplanması gerektiğini sırayla ele alıyoruz.

Çimento helezonu sıradan bir taşıyıcı değildir

Silo altı helezonu, çimentoyu silonun konik çıkışından alıp yukarıdaki tartım haznesine iletir. Bu yüzden çoğu santralde helezon yatay değil, belirli bir açıyla yerleştirilir. Eğim arttıkça vida, malzemeyi ilerletmenin yanında yukarı da kaldırır; borunun içinde geri kayan çimento da ek sürtünme oluşturur. Aynı çap ve uzunluktaki iki helezondan eğimli olanın daha fazla tahrik gücü istemesinin nedeni budur. Eski motoru değiştirirken helezonun açısı değişmediyse genellikle sorun yoktur; fakat santral yeniden yerleştirildiyse, helezon uzatıldıysa veya açı dikleştirildiyse önceki etiket değeri artık doğru referans olmayabilir.

Çimentonun kendisi de davranışı değiştirir. Silodan yeni akan, havalanmış çimento neredeyse sıvı gibi akar; uzun süre bekleyip sıkışan çimento ise borunun içinde topaklaşır. Nemli havada boru ağzında kabuk bağlanması da görülür. Motor seçiminde bu iki uç durumu, yani serbest akışı ve sıkışmış dolguyu ayrı ayrı düşünmek gerekir.

Redüktör giriş flanşı ve mevcut motor gövdesi

Çimento helezonlarının büyük bölümünde motor, redüktörün giriş tarafına doğrudan flanşla bağlanır. Bu düzende motorun gücünden önce bağlantı yüzeyinin uyması gerekir. Redüktörün giriş flanşı belirli bir IEC gövde büyüklüğüne göre işlenmiştir; motor milinin çapı, kama yuvası ve flanş tipi bu girişe oturmalıdır. Büyük delikli düz flanş (B5) ile küçük, dişli delikli flanş (B14) birbirinin yerine takılamaz.

Pratikte izlenecek sıra şöyledir:

• Eski motorun etiketindeki IEC gövde kodunu (ör. 132S, 132M, 160M) ve montaj şeklini not edin.
• Redüktörün etiketinde veya kataloğunda giriş tarafının hangi gövdeye uygun olduğunu kontrol edin.
• Motor gücünü değiştirmeyi düşünüyorsanız yeni gücün aynı IEC gövdede olup olmadığına bakın; gövde büyürse flanş ve mil artık uymayabilir.
• Redüktörün aktarabileceği tork sınırını aşmayın; daha güçlü motor, redüktörü zorlayabilir.

HEM Motor'da B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 montaj şekilleri gövdeye göre sunulur; flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Model adındaki B5 ya da B14 ifadesine bakarak uygunluk kesinleştirilmez. Ölçüleri teknik çizimlerden ve ürün kataloğundan karşılaştırabilir, montaj seçenekleri için montaj şekilleri SSS sayfasına bakabilirsiniz. Redüktöre bağlanacak motorlarla ilgili genel bilgiler redüktör için elektrik motorları sayfasında yer alır.

Tartım döngüsü: sık dur-kalk motoru nasıl etkiler?

Çimento helezonu sürekli dönen bir makine değildir. Kantar hedef değere yaklaşınca helezon durur, bir sonraki harmanda yeniden çalışır. Bazı kumanda sistemlerinde hassas dozaj için son kısımda helezon kısa aralıklarla aç-kapa yapılır. Her kalkışta motor, anma akımının birkaç katı akım çeker ve sargı ısınır. Kalkışlar sıklaştıkça motorun soğumaya vakti azalır.

Bu nedenle değişim talebinde şu bilgiler önemlidir:

• Saatte yaklaşık kaç harman yapıldığı ve her harmanda helezonun kaç kez çalışıp durduğu
• Son dozajda kısa darbelerle çalıştırma yapılıp yapılmadığı
• Motorun doğrudan mı, yıldız-üçgen ile mi, yumuşak yol verici veya frekans konvertörüyle mi çalıştırıldığı

Yıldız-üçgen yol verme kalkış akımını düşürür ama kalkış torkunu da azaltır; dolu ve eğimli bir helezonda bu, motorun yıldız konumunda kalkamamasına yol açabilir. Frekans konvertörü ile yumuşak kalkış ve hız ayarı mümkündür. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntılar inverter SSS sayfasında. Sık atan termik röle sorununda koruma ayarının da gözden geçirilmesi gerekir; bunun için motor koruma yazımıza bakabilirsiniz.

Silo altında toz, yağmur ve güneş

Silo altı genellikle açık alandır ve motor yağmura, güneşe, gece-gündüz sıcaklık farkına maruz kalır. Çimento tozu da en ince aralıklara kadar sızar. HEM Motor'un satıştaki trifaze modelleri IP55 koruma sınıfı ve F sınıfı yalıtımla sunulur; yine de birkaç noktaya dikkat etmek motorun ömrünü uzatır:

• Soğutma kanatçıklarında biriken çimento tabakası ısı atımını zorlaştırır; düzenli temizlenmelidir.
• Fan kapağının önü toz ya da torba artığıyla kapanmamalıdır.
• Eğimli helezonda motor da açılı durur; yoğuşma suyunun nereye toplanacağı ve klemens kutusunun yönü siparişte konuşulmalıdır.
• Doğrudan yağmur alan kurulumlarda basit bir sundurma veya koruyucu kapak faydalı olur; bu kapak soğutma havasını kesmemelidir.

Gövde malzemesinde, titreşimin ve darbenin yoğun olduğu santral sahalarında pik döküm gövde sıklıkla tercih edilir. Santraldeki diğer tahriklerle birlikte değerlendirmek için beton santrali elektrik motorları sayfasına göz atabilirsiniz.

Sıkışmış çimentoyla dolu boruda ilk kalkış

Hafta sonu ya da uzun bir arızadan sonra helezon borusu çimentoyla dolu kalabilir. Çimento bu sürede havasını kaybeder ve vidanın etrafında sıkışır. Sabah ilk çalıştırmada motorun karşılaştığı direnç, normal döngüdeki yükten belirgin biçimde yüksektir. Bu durumda motorun gücünü büyütmek tek çözüm değildir ve çoğu zaman redüktörü, kaplini ya da vidayı zorlar. İşletmede uygulanan önlemler şunlardır:

• Uzun duruştan önce helezonu boşaltarak durdurmak
• Silo çıkışındaki havalandırma sistemini kalkıştan önce çalıştırmak
• Helezon dolu kalmışsa kalkışı kademeli yapmak ve motor akımını izlemek
• Kalkış sorunu tekrarlıyorsa yol verme yöntemini ve redüktör oranını birlikte gözden geçirmek

Örnek modeller

Çimento helezonlarında redüktör girişine çoğunlukla 4 kutuplu motorlar bağlanır. Aşağıdaki modeller örnek olarak verilmiştir; doğru güç, helezonun eğimine, uzunluğuna, kapasitesine ve redüktör oranına göre belirlenir:

• 132S-4 pik döküm gövde: 5,5 kW (7,5 HP), 4 kutup, 1460 d/d nominal devir, IEC 132S, 400/690 V (Δ/Y), 50 Hz, nominal tork 36 Nm.
• 132M-4 pik döküm gövde: 7,5 kW (10 HP), 4 kutup, 1460 d/d, IEC 132M, 400/690 V (Δ/Y), 50 Hz, nominal tork 49,1 Nm.
• 160M-4 pik döküm gövde: 11 kW (15 HP), 4 kutup, 1465 d/d, IEC 160M, 400/690 V (Δ/Y), 50 Hz, nominal tork 71,7 Nm.

Dikkat edilirse 5,5 kW ve 7,5 kW modeller 132 gövde ailesindedir, 11 kW model ise 160M gövdededir. Redüktörünüz 132 gövdeye göre işlenmişse 11 kW'a geçiş, flanş ve mil uyumunu bozabilir. Güncel fiyatlar ürün sayfalarında yer alır.

Varsayımsal örnek: 132 gövdeli redüktöre daha güçlü motor isteği

Varsayımsal bir santralde eğimli çimento helezonunda 5,5 kW, 4 kutuplu bir motor kullanılıyor ve redüktör girişi 132 gövdeye uygun. İşletme, kış aylarında sabah kalkışlarında termik rölenin attığını görüp motoru 11 kW'a büyütmek istiyor. İnceleme sırasında ise helezonun her akşam dolu bırakıldığı, motorun yıldız-üçgen ile çalıştırıldığı ve kanatçıkların çimentoyla kaplandığı ortaya çıkıyor. 11 kW motor 160M gövdede olduğundan redüktör girişine doğrudan uymayacaktır. Bu örnekte önce helezonun boş bırakılması, kanatçıkların temizlenmesi ve yol verme yönteminin gözden geçirilmesi değerlendirilir; güç artışı gerçekten gerekiyorsa redüktörün tork sınırı ve aynı gövdedeki 7,5 kW seçeneği konuşulur. Bu senaryo yalnızca bir anlatım örneğidir ve gerçek bir işletmeye ait değildir.

Sonuç ve sipariş için gerekli bilgiler

Çimento helezonunda doğru motor, redüktörün giriş tarafına oturan, tartım döngüsünün kalkış sıklığını taşıyabilen ve silo altındaki koşullara dayanabilen motordur. Makine adına bakarak kesin güç söylemek mümkün değildir; değişim veya yeni kurulum için şu bilgileri birlikte gönderin:

• Mevcut motorun gücü, devri ve etiket fotoğrafı
• IEC gövde kodu, montaj şekli ve redüktörün giriş flanşı bilgisi
• Şebeke gerilimi ve yol verme yöntemi
• Helezonun eğimi, uzunluğu ve saatlik harman sayısı
• Kurulum ortamı (açık alan, toz, yağmur) ve dolu kalkış durumu

Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyebilirsiniz. Motorunuzun etiket bilgileriyle uygun modeli sormak için etiket fotoğrafını gönderin ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşın.