English
Türkçe
Maden ve konkasör tesislerinde malzeme akışını besleyen ekipmanların başında apron (plakalı/zincirli) besleyici gelir. Kırıcı önünde, bunker altında veya ocak çıkışında konumlanan bu besleyici, ağır blok cevheri yavaş ve kararlı bir hızla kırıcıya taşır. Apron besleyiciyi tahrik eden motor, tüm tesisin en zorlu yüklerinden birini karşılar: üzerine düşen tonlarca malzemenin atalet ve sürtünme direncini yenmek, darbeli yükte devri sabit tutmak ve düşük devirde yüksek tork üretmek. Bu rehberde apron (zincirli) besleyici tahrik motoru seçimini; yüksek kalkış torku, darbeli yük dayanımı, redüktör, yol verme ve toz koruması açısından madencilik gerçeklerine göre ele alıyoruz. Bu yazı, titreşimli besleyici motorundan tamamen farklı bir uygulamayı, yani apron/zincirli mekanik tahriki kapsar.
Apron Besleyici Nedir ve Motor Neden Bu Kadar Zorlanır?
Apron besleyici, üst üste binmiş çelik plakalardan (apron) oluşan, bir zincir sistemiyle hareket eden ağır hizmet bir taşıma bandıdır. Genellikle çeneli (jaw) kırıcı önüne yerleştirilir; bunkere boşaltılan iri blok malzemeyi denetimli bir hızla kırıcıya verir. Klasik kauçuk bantlı konveyörden farkı, çok büyük ve keskin blokların darbesine, ağırlığına ve aşınmasına dayanabilmesidir. Bu nedenle apron besleyici çok yavaş döner ama çok yüksek tork ister.
Motorun zorlanmasının asıl nedeni yük profilidir. Bunkerden besleyici üzerine düşen ton mertebesindeki bloklar, ani darbe yükleri oluşturur. Besleyici durdurulduğunda üzeri dolu olarak kalır ve yeniden başlatıldığında motor, statik olarak yüklü bir sistemi hareketsizlikten kurtarmak zorundadır. Bu yüzden apron besleyici motoru hem yüksek anma torkuna hem de çok yüksek bir kalkış (devirme) momentine ihtiyaç duyar. Tork ve devir ilişkisinin temelini asenkron motorda devir-tork (M-n) eğrisi ve devrilme momenti yazımızda bulabilirsiniz.
Apron Besleyici ile Titreşimli Besleyici Farkı
Apron besleyici, zincir-plaka mekaniğiyle malzemeyi fiziksel olarak taşır ve döner bir elektrik motoruyla tahrik edilir. Titreşimli (vibrasyon) besleyici ise malzemeyi titreşimle ilerletir ve dengesiz ağırlıklı özel bir vibrasyon motoru kullanır. İki uygulama, motor tipi ve seçim kriterleri açısından temelden farklıdır. Titreşimli besleyici tarafını konkasör besleyici ve bunker titreşim (vibrasyon) motoru seçimi yazımızda ayrıca ele alıyoruz; bu yazıdaki konu ise döner motorla zincirli/plakalı tahriktir.
Yüksek Kalkış Torku ve Redüktörlü Düşük Devir
Apron besleyiciler tipik olarak dakikada birkaç metre gibi çok düşük hızlarda hareket eder. Bu hıza ulaşmak için 1500 d/d motor devri, büyük oranlı bir redüktörle düşürülür. Redüktör çıkış devrini düşürürken çıkış torkunu katlar; böylece motor görece küçük güçte seçilebilir, ancak redüktör çıkışında çok yüksek bir tork elde edilir. Konik helisel redüktörler, yüksek tork ve 90 derece çıkış gerektiren apron tahrikinde yaygındır.
Motor gücünü seçerken besleyici üreticisinin verdiği tahrik gücü esas alınır; üzerine darbeli ve sürekli ağır hizmet için güç payı eklenir. Doğru güç-devir kombinasyonu için motor gücü hesabı ve düşük devirli (yüksek kutuplu) motorlar yazıları temel oluşturur. Redüktör seçimi ve eşleştirmesi için K serisi konik helisel mi sonsuz dişli mi ile redüktörlü motor mu ayrı motor + redüktör mü yazıları yön gösterir. Redüktöre motor eşleştirmesinde IEC uyumu için sonsuz dişli ve NMRV redüktöre hangi motor uyar rehberi yardımcı olur.
Moment Sınıfı ve Servis Faktörü
Yüksek kalkış torku gereken bu uygulamada motorun moment sınıfı önemlidir; yüke göre Design N veya H tercih edilir. Asenkron motor moment sınıfları (Design N/H) ve kalkış momenti yazısı bu seçimi netleştirir. Ağır hizmet için ek güç payı sağlayan servis faktörünün önemini IE3 motorda servis faktörü ve aşırı yük dayanımı yazısında bulabilirsiniz. Kalkış momentini doğrudan yol vermede yüke göre değerlendirmek için IE3 motorda anma momenti ve kalkış momenti (DOL) yazısı pratik bir kaynaktır.
Darbeli Yükte Dayanım: Volan, Atalet ve Gövde Rijitliği
Apron besleyicinin en kritik yükü darbedir. Bunkerden düşen iri bloklar, hem mekanik şok hem de ani yük artışı yaratır. Bu darbeler motora ve redüktöre geri yansır. Darbeli yükte sistemin atalet ve volan etkisini doğru kullanmak, motor ve dişli ömrünü uzatır. Konunun temelini darbeli yükte motor seçimi: volan, atalet ve konkasör tahriki yazımızda bulabilirsiniz.
Gövde malzemesinde pik döküm, darbeli ve titreşimli yükler için doğal tercihtir. Pik döküm gövde, mekanik şokları sönümler ve gövde rijitliğini korur. Pik döküm gövdeli motorda darbe dayanımı ve gövde rijitliği yazısı, ağır darbeli yükte neden pik dökümün tercih edildiğini açıklar. Mil ve kama tarafında yüksek tork iletimi de kritik olduğundan pik döküm motorda mil malzemesi ve çelik kalitesi (C45/alaşımlı) ile pik döküm motorda mil çapı, kama ve kaplin yazıları doğru mekanik eşleştirmeyi sağlar.
Yol Verme: Yumuşak Kalkış ve Akım Sınırlama
Üzeri dolu apron besleyicinin kalkışı, yüksek atalet ve yüksek tork gerektirdiğinden motor büyük bir kalkış akımı çeker. Bu akımı sınırlamak ve mekanik zinciri korumak için yumuşak yol verici (softstarter) veya yıldız-üçgen yol verme tercih edilir. AC asenkron motorlarda yol verme: yıldız-üçgen mi softstarter mı ve konkasör motoruna yol verme yazıları bu kararı detaylandırır. Kalkış akımının kaynağını ve düşürme yöntemlerini asenkron motorda kalkış (yol alma) akımı: LRA yazısında bulabilirsiniz. Çok büyük güçlerde ve yüksek atalette sıvı dirençli yol verici de bir seçenektir; büyük konkasörde sıvı dirençli yol verici (LRS) ve bilezikli motor yazısı bu çözümü ele alır.
IP65 Toz Koruması ve Saha Dayanımı
Apron besleyici, tesisin en tozlu ve en agresif bölgelerinden birinde, kırıcı önünde çalışır. Sürekli yükselen ince toz, motorun soğutma kanatlarını tıkayabilir ve sızdırmazlığı zorlar. Bu yüzden apron tahrik motorlarında en az IP65, mümkünse IP66 koruma tercih edilir. Koruma sınıfı seçimi için elektrik motorunda IP koruma sınıfı seçimi: IP55, IP65, IP66 ve özel olarak konkasör motorunda toz sızdırmazlığı ve IP65/IP66 koruma yazıları başvuru kaynağıdır. Saha geneli toz, nem ve darbe koruması için taş ocağı ve maden sahasında motor koruma yazısını inceleyin. Soğutma kanatçıklarında kir birikiminin verime etkisi için pik döküm motorda soğutma kanatçıkları ve kir birikimi yazısı önemlidir.
Rulman Ömrü, Bakım ve Duruş Maliyeti
Darbe ve toz, rulman ömrünü en çok zorlayan iki etkendir. Doğru gres tipi ve yağlama aralığı, apron motorunda planlı bakımın temelidir. Konkasör ve değirmen motorunda rulman ömrü: darbe, toz ve yağlama ile elektrik motorunda rulman gresleme yazıları bu bakımı planlamanıza yardımcı olur. Apron besleyici durduğunda tüm tesis durabileceğinden, arıza ve duruş maliyetini azaltmak kritik öneme sahiptir; konkasör tesisinde motor arızası ve duruş maliyetini azaltma ile kritik yedek motor listesi yazıları yedeklilik planı için yol gösterir. Kırma-eleme hattındaki diğer besleyici ve bant motorları için kırma-eleme tesisinde elek, besleyici ve bant tahriki yazısı tamamlayıcıdır.
Tahrik Düzeni: Doğrudan Akuple, Zincir-Dişli ve V-Kayış
Apron besleyicide motor-redüktör grubu, gücü besleyici tahrik miline farklı yollarla aktarabilir. En yaygın çözüm, redüktör çıkışının zincir-dişli (sprocket) ile besleyici miline bağlandığı düzendir; bu, yüksek tork iletimi ve montaj esnekliği sağlar. Bazı uygulamalarda redüktör doğrudan mile akuple edilir. V-kayış-kasnak tahriki ise apron gibi çok yüksek torklu ve darbeli uygulamalarda daha az tercih edilir, çünkü kayış kayması ve gerginlik yönetimi zordur. Kayış-kasnak tahrikinin sınırlarını ve doğru seçimini konkasör ve kırıcıda V-kayış-kasnak tahrik yazısında bulabilirsiniz. Motor ile makine arasındaki bağlantıda doğru kaplin seçimi ve mil hizalaması, dişli ve rulman ömrünü doğrudan etkiler; bunu esnek mi rijit mi kaplin yazısında ele alıyoruz.
Tahrik düzeni ne olursa olsun, apron besleyici çok düşük çıkış devrinde çalışır. Redüktörsüz doğrudan tahrik gerektiren bazı özel uygulamalarda yüksek kutuplu, düşük devirli motorlar değerlendirilebilir; bu seçeneği düşük devirli (yüksek kutuplu) motorlar yazısında inceleyebilirsiniz. Ancak apron besleyicilerin büyük çoğunluğu, yüksek tork ihtiyacı nedeniyle redüktörlü tahrik kullanır.
Soğutma, Sürekli Tam Yük ve Isınma Yönetimi
Apron besleyici motoru, kırıcı önünde sürekli ve genellikle tam yüke yakın çalışır. Yoğun toz, motorun fan kapağını ve soğutma kanatçıklarını tıkayarak soğutmayı zayıflatır; bu da sargı sıcaklığını yükseltir. Sürekli tam yükte çalışan madencilik motorlarında ısınma yönetimi kritiktir. Bu konuyu konkasör tesisinde motor soğutması ve aşırı ısınma yazısında ele alıyoruz. Sargı sıcaklığını izlemek için PT100 veya termistör eklenmesi, kritik apron motorlarında önerilir; motor sargı sıcaklık izleme: PT100 ve PTC termistör yazısı bu izlemeyi ayrıntılandırır. Isınma sınıfı ve sıcaklık artışının ömre etkisini asenkron motorda ısınma sınıfı ve sıcaklık artışı yazısında bulabilirsiniz.
Apron besleyici çoğunlukla sık dur-kalk değil, sürekli çalışan bir ekipmandır; bu yüzden S1 sürekli görev tipi esas alınır. Ancak bazı tesislerde besleme talebe göre durdurulup başlatılır; bu durumda saatlik yol verme sayısı sınırına dikkat edilmelidir. Görev tipi seçimi için elektrik motoru görev tipi (S1-S6) seçimi ve sık başlatmanın ısınmaya etkisi için asenkron motorda saatlik yol verme sayısı sınırı yazıları yol göstericidir.
Mobil Tesis, Jeneratör Beslemesi ve Saha Şartları
Apron besleyici hem sabit hem de mobil (taşınabilir) konkasör tesislerinde kullanılır. Mobil tesislerde motor çoğunlukla jeneratör veya zayıf bir şebekeden beslenir; bu durumda yüksek kalkış akımı, jeneratörü zorlayabilir. Jeneratörle çalışan sahalarda kalkış akımı sorununu ve çözümlerini jeneratörle çalışan şantiyelerde elektrik motoru seçimi ve uygun jeneratör boyutlandırmasını kaç kVA jeneratör, kaç kW motoru kaldırır yazısında bulabilirsiniz. Mobil tesiste motor tedariki için mobil konkasör ve taşınabilir kırma tesisinde motor tedariki yazısı yol göstericidir.
Saha şartlarında apron motorunun nakliyesi, montajı ve teslim muayenesi de planlanmalıdır. Ağır pik döküm motorun hasarsız taşınması için pik döküm gövdeli motorda nakliye, paketleme ve istifleme ve devreye almadan önceki kontroller için elektrik motoru teslim ve kabul muayenesi yazıları yararlıdır. Maden ve açık ocak bant konveyör tahriki için maden ve açık ocak uzun mesafe bant konveyör motorları yazısı, besleyiciden sonraki taşıma hattını tamamlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Apron besleyici motoru neden yüksek kalkış torku ister?
Apron besleyici durdurulduğunda üzeri dolu kalır. Yeniden başlatmada motor, ağır yükle dolu ve hareketsiz bir sistemi harekete geçirmek zorundadır. Bu da çok yüksek bir kalkış (devirme) momenti gerektirir. Bu nedenle redüktörlü tahrik ve uygun moment sınıfı seçilir.
Apron besleyici ile titreşimli besleyici motoru aynı mı?
Hayır. Apron besleyici, zincir-plaka mekaniğini döndüren standart bir döner motorla (genellikle redüktörlü) tahrik edilir. Titreşimli besleyici ise dengesiz ağırlıklı özel bir vibrasyon motoru kullanır ve malzemeyi titreşimle ilerletir. İki uygulamanın motor tipi, kalkış davranışı ve seçim kriterleri temelden farklıdır; bu yüzden apron tahrik motoru, titreşimli besleyici motoruyla karıştırılmamalıdır.
Apron tahrik motorunda hangi IP koruma gerekir?
Kırıcı önündeki yoğun ince toz nedeniyle en az IP65, mümkünse IP66 koruma önerilir. Pik döküm gövde, darbeli yük ve titreşim için ek dayanım sağlar. Ayrıca soğutma kanatçıklarının düzenli temizlenmesi ve doğru gres tipiyle yağlama, tozlu sahada rulman ömrünü ve motor verimini korumak için kritiktir.
Teklif Alın
Maden ve konkasör apron (zincirli) besleyici tahrik motorlarınız için yüksek kalkış torklu, redüktörlü düşük devir çözümlü, IP65/IP66 toz korumalı ve pik döküm gövdeli IE3/IE4 motor seçenekleri sunuyoruz. Besleyici üreticisi tahrik gücü, çıkış devri ve yük profilini paylaşın; doğru motor, redüktör, yol verici ve koruma paketini birlikte belirleyelim. Hızlı teklif için iletişim sayfamızdan ulaşın veya +90 (532) 345 49 86 hattımızı arayın. Ürün gamımızı ana sayfamızdan ve konkasör ve taş kırma tesisi motor seçimi yazımızdan inceleyebilirsiniz.
Satın Alma ve Seçim Kontrol Listesi
1) Besleyici üreticisinin tahrik gücü ve gerekli çıkış devrini belirleyin. 2) Bunker yükü ve darbe profilini değerlendirip güç payı ekleyin. 3) Yüksek kalkış torku için redüktör tipi ve oranını seçin. 4) Yüke göre Design N/H moment sınıfını ve servis faktörünü doğrulayın. 5) En az IP65, tercihen IP66 koruma sınıfı isteyin. 6) Pik döküm gövde, güçlü mil ve kama ölçüsünü teyit edin. 7) Yol verme yöntemini (softstarter/yıldız-üçgen, gerekirse LRS) belirleyin. 8) Termik ve faz koruma donanımını ekleyin. 9) Rulman gres tipi ve yağlama aralığını darbe-toz koşuluna göre planlayın. 10) Apron besleyici için yedek motor stoğunu duruş maliyetine göre belirleyin.
