Konik ve çeneli kırıcılarda dikkatler genellikle yüzlerce kilovatlık ana tahrik motoruna odaklanır; oysa kırıcının sessiz ama kritik bir kahramanı vardır: yağlama ünitesi motoru. Konkasörün yatak ve dişlilerine sürekli temiz, basınçlı yağ gönderen yağlama ünitesi (lube unit / HPU) durduğu anda, kırıcının ana motoru ne kadar güçlü olursa olsun makinenin çalışmaya devam etmesi tehlikelidir. Bu küçük güçteki yağ sirkülasyon pompası motoru, aslında tüm kırıcının ömrünü ve güvenliğini koruyan bileşendir. Bu yazıda kırıcı yağlama ünitesi motorunu ele alıyor; yağ sirkülasyon pompasını tahrik eden bu motorun neden sürekli görevde (S1) çalışması gerektiğini, düşük güçte neden bu kadar kritik olduğunu, basınç ve soğutma ihtiyacını ve neden kritik bir yedek olarak stokta tutulması gerektiğini açıklıyoruz. Bu motor, kırıcının ana motorundan tamamen farklı bir görev üstlenir: o, taşı kırmaz; taşı kıran makineyi yağlar ve korur. HEM Motor olarak konkasör ve maden tesislerine ana tahrik motorlarının yanı sıra bu kritik yardımcı motorları da tedarik ettiğimiz için, yağlama ünitesi motorunun doğru seçimini önemle ele alıyoruz.

Kırıcı Yağlama Ünitesi (HPU) Nedir?

Yağlama ünitesi, konkasörün yataklarına ve dişli sistemine sürekli yağ dolaşımı sağlayan bağımsız bir hidrolik/yağlama grubudur. İçinde bir yağ tankı, bir sirkülasyon pompası, bu pompayı tahrik eden bir elektrik motoru, filtreler, soğutucu (eşanjör) ve basınç-sıcaklık sensörleri bulunur. Bu ünite, kırıcının "dolaşım sistemi" gibi çalışır; insandaki kalbin kanı dolaştırması gibi, yağlama ünitesi de yağı sürekli dolaştırarak kırıcının hayati noktalarını besler. Bu benzetmedeki "kalp kası" ise elektrik motorudur.

Yağ Sirkülasyon Pompası ve Motoru

Yağlama ünitesinin kalbi, yağı tanktan alıp basınçlandırarak kırıcının yağlama noktalarına gönderen sirkülasyon pompasıdır. Bu pompayı tahrik eden elektrik motoru genellikle düşük güçlüdür, ancak görevi süreklidir: kırıcı çalıştığı sürece, hatta çoğu zaman kırıcı çalışmaya başlamadan önce ve durduktan sonra bir süre, yağ dolaşımını kesintisiz sürdürmesi gerekir. Bu yüzden bu motor, kesintili değil sürekli (S1) görev için seçilmelidir. Görev tipinin seçim üzerindeki etkisini elektrik motoru görev tipi (S1-S6) seçimi yazısında ele aldık.

Ana Tahrik Motorundan Farkı

Kırıcının ana tahrik motoru, taşı kırmak için yüksek güç ve yüksek kalkış momenti üretir; darbeli yük altında çalışır ve genellikle yüzlerce kilovatlıktır. Yağlama ünitesi motoru ise tam tersidir: düşük güçlü, sabit ve dengeli yük altında, ama kesintisiz çalışan bir motordur. İkisinin seçim kriterleri tamamen farklıdır. Ana tahrik motorunun seçimini konkasör motoru kW seçimi: çeneli, darbeli ve konik kırıcıya göre güç yazısında ele aldık; bu yazı ise o ana motoru ayakta tutan yardımcı motora odaklanıyor.

Konkasör yağlama ünitesi (HPU) yağ sirkülasyon pompası ve elektrik motoru

Neden Sürekli Görev (S1) Şarttır?

Yağlama ünitesi motorunun en belirleyici özelliği, kesintisiz çalışmasıdır. Kırıcının yatakları, ana motor döndüğü sürece sürekli yağ filmiyle korunmalıdır; bu film bir an bile kesilirse metal-metal teması başlar ve yatak kısa sürede hasar görür.

Yağ Filmi ve Yatak Koruması

Konkasör yataklarındaki yağ filmi, dönen ve sabit yüzeyleri birbirinden ayırarak aşınmayı önler. Bu film basınçlı yağ akışıyla sürekli beslenir; yani yağlama pompası durursa film incelir ve kaybolur. Yüksek yük altında çalışan bir kırıcı yatağında bu, dakikalar içinde geri dönüşü olmayan hasara yol açabilir. Konkasör yataklarının onarımı hem pahalı hem uzun süreli bir iştir; çoğu zaman kırıcının günlerce devre dışı kalması anlamına gelir. Oysa bu hasarı önleyen tek şey, küçük yağlama motorunun kesintisiz çalışmasıdır. Bu yüzden yağlama motoru, ana motordan önce devreye girer ve ondan sonra durur; çoğu sistemde yağ basıncı yeterli değilse ana motor hiç çalıştırılmaz (kilitlemeli/interlock çalışma). Bu sıralama, kırıcının her çalışma döngüsünde yataklarının önce yağ filmiyle hazırlanmasını, ancak ondan sonra yük altına girmesini güvence altına alır.

Kesintinin Sonucu: Duruş ve Hasar

Yağlama ünitesi motorunun durması, yalnızca yağlama kaybı değil, tüm kırıcının acil durdurulması anlamına gelir. Bu durum hem üretim duruşu hem de olası yatak hasarıyla yüksek maliyet doğurur. Konkasör tesisinde motor arızasının duruş maliyetini konkasör tesisinde motor arızası ve duruş maliyetini azaltma yazısında ele aldık; yağlama motoru, küçük olmasına rağmen bu duruş zincirinin en kritik halkalarından biridir.

Basınç, Soğutma ve Çalışma Koşulları

Yağ sirkülasyon pompası motoru, pompanın talep ettiği basınç ve debiyi sürekli karşılayacak şekilde seçilmelidir. Düşük güçlü olsa da, çalışma koşulları zorlayıcıdır: sürekli görev, tozlu saha ortamı ve sıcaklık dalgalanmaları bir aradadır.

Pompa Basıncı ve Motor Gücü

Yağlama pompası genellikle pozitif deplasmanlı (dişli veya paletli) bir pompadır ve sabit basınçta sabit debi üretir; bu da sabit tork karakterli bir yük anlamına gelir. Motor, pompanın en yüksek çalışma basıncındaki güç talebini emniyetli bir payla karşılamalıdır. Soğuk havada yağ vizkozitesi arttığı için ilk kalkışta motorun çektiği güç de artar; bu durum güç seçiminde göz önünde tutulmalıdır. Sabit tork pompa motorlarında güç seçim mantığını pozitif deplasmanlı pompa motoru seçimi: sabit tork yazısında ele aldık.

Soğutma ve Yağ Sıcaklığı

Yağlama ünitesinde yağın sıcaklığı, hem yağlama kalitesini hem de motorun çalışma koşulunu etkiler. Sistem genellikle bir eşanjörle yağı soğutur; ancak motorun kendisi de tozlu ve sıcak saha ortamında sürekli çalıştığı için yeterli soğutmaya ve toza karşı korumaya ihtiyaç duyar. Bu yüzden IP55 koruma sınıfı ve uygun izolasyon, yağlama motoru için temel beklentidir. Konkasör motorlarında toz sızdırmazlığı ve koruma sınıfını konkasör motorunda toz sızdırmazlığı ve IP65/IP66 koruma yazısında ele aldık.

Konkasör yağlama ünitesi motorunda basınç, soğutma ve sürekli görev koşulları

Tozlu Saha Ortamında Dayanım

Yağlama ünitesi motoru, kırıcının hemen yanında, taş tozunun yoğun olduğu bir ortamda görev yapar. Bu ortam, motorun korumasını ve gövde dayanımını doğrudan etkiler.

Toz, Nem ve Korozyon

Taş tozu, motorun soğutma kanatçıklarına yapışarak ısı atımını zorlaştırır; nem ve toz birlikte, sızdırmazlık zayıfsa motor içine girerek izolasyonu ve rulmanları tehdit eder. Bu yüzden yağlama motoru, IP55 koruma ve sağlam pik döküm gövdeyle, zorlu saha koşullarına dayanacak biçimde seçilmelidir. Taş ocağı ve maden sahasında motor korumasını taş ocağı ve maden sahasında motor koruma: toz, nem ve darbe yazısında ayrıntılandırdık.

Pik Döküm Gövde ve Rulman

Sürekli çalışan ve tozlu ortamda görev yapan bir motorda, pik döküm gövde hem mekanik dayanım hem de ısı atımı açısından avantajlıdır. Kaliteli rulman ve doğru yağlama ise sürekli görevde motor ömrünü belirler. Konkasör ve değirmen motorlarında rulman ömrünü konkasör ve değirmen motorunda rulman ömrü: darbe, toz ve yağlama yazısında ele aldık.

Kritik Yedek Olarak Yağlama Motoru

Yağlama ünitesi motoru küçük ve görece ucuz bir bileşendir; ancak arızalandığında tüm kırıcıyı durdurur. Bu nedenle, ana tahrik motoru kadar olmasa da, kritik yedek listesinde mutlaka yer alması gereken bir motordur.

Küçük Motor, Büyük Risk

Bir tesisin yüzlerce kilovatlık ana kırıcı motoru için yedek bulundurması olağandır; ancak çoğu zaman gözden kaçan, asıl duruşu tetikleyebilecek olan küçük yağlama motorudur. Yağlama motoru olmadan kırıcı çalıştırılamayacağı için, bu motorun yedeği stokta tutulması gereken en ekonomik sigortalardan biridir. Üstelik bu motorlar standart IEC gövdelerde olduğu için stokta az yer kaplar; aynı güçteki bir yedek çoğu zaman tesisteki başka bir yardımcı uygulamada da kullanılabilir. Yani yedek tutmanın maliyeti, sağladığı güvenceye göre oldukça düşüktür. Hangi motorların kritik yedek olarak bekletilmesi gerektiğini işletmeler için kritik yedek motor listesi yazısında ele aldık.

Hızlı Temin ve İkame

Yağlama motoru arızasında hızlı ikame, üretim duruşunu en aza indirir. Bu motorlar standart IEC gövdelerde olduğu için, doğru güç, devir, gövde ve montaj tipi belirlendiğinde stoktan hızla temin edilebilir. Madencilikte tedarik sürekliliğini ve kritik stok güvencesini madencilikte motor tedarik sözleşmeleri yazısında ele aldık. Kırıcı tesisinin ana kırıcı dışındaki diğer yardımcı motorlarını ise kırma-eleme tesisinde ana kırıcı dışındaki motorlar yazısında inceledik.

Yağlama Sisteminde Motorun Rolü

Yağlama ünitesi tek bir motordan ibaret değildir; ancak motor, tüm sistemin sürekliliğini sağlayan tahrik kaynağıdır. Bu yüzden motorun seçimi, yağlama sisteminin bütünüyle birlikte düşünülmelidir.

Filtreleme ve Yağ Kalitesi

Yağlama ünitesinde pompa, yağı yalnızca dolaştırmaz; aynı zamanda filtre üzerinden geçirerek temiz tutar. Filtre zamanla tıkanırsa pompanın çektiği güç artar ve motora binen yük yükselir; bu yüzden motor, filtrenin kısmen tıkanmış durumdaki yükünü de karşılayabilecek bir paya sahip olmalıdır. Temiz ve doğru vizkoziteli yağ, hem kırıcı yataklarının hem de pompa-motor ikilisinin ömrünü uzatır. Kirli veya yanlış yağ, pompada ek sürtünme yaratarak motorun daha fazla akım çekmesine ve zamanla ısınmasına yol açabilir; bu da hem enerji kaybı hem de ömür kısalması demektir. Bu nedenle yağlama motoru seçimi, yağ ve filtre bakımıyla birlikte ele alınmalı; motorun gücü, sistemin en zorlu çalışma anına göre bir miktar pay bırakılarak belirlenmelidir.

Sensörler ve Kilitlemeli Çalışma

Modern yağlama üniteleri basınç ve sıcaklık sensörleriyle donatılır; bu sensörler yağ basıncı düştüğünde veya sıcaklık yükseldiğinde ana motoru durdurur ya da çalışmasına izin vermez. Bu kilitlemeli (interlock) mantık, yağlama motorunun kesintisiz çalışmasını bir güvenlik şartı haline getirir. Yani yağlama motoru yalnızca bir pompa tahriki değil, kırıcının güvenlik zincirinin parçasıdır. Motor koruma donanımlarını elektrik motoru koruma: termik, röle ve sigorta seçimi yazısında ele aldık; yağlama motoru için doğru koruma, sistemin güvenilirliğini doğrudan etkiler.

Devreye Alma ve Bakım

Yağlama ünitesi motoru, doğru seçildiği kadar doğru devreye alındığında ve düzenli bakım gördüğünde uzun ömürlü olur. Sürekli çalışan bir motor olduğu için, küçük bir ihmal bile zamanla büyük bir duruşa dönüşebilir.

İlk Çalıştırmada Kontrol

Yağlama motoru devreye alınırken dönüş yönü, yağ basıncının doğru oluşması açısından kritiktir; ters dönen bir pompa yağ basıncı üretemez ve kırıcı yataklarını koruyamaz. Bu yüzden ilk çalıştırmada dönüş yönü, basınç değeri ve sızdırmazlık mutlaka kontrol edilmelidir. Devreye alma kontrol adımlarını elektrik motoru devreye alma ve ilk çalıştırma kontrol listesi yazısında ele aldık.

Periyodik Bakım ve İzleme

Sürekli çalışan yağlama motorunda rulman gresleme, sıcaklık ve titreşim izleme, motorun beklenmedik arızalarını önceden haber verir. Tozlu ortamda soğutma kanatçıklarının temizliği de ısı atımını korumak için önemlidir; üzerinde toz tabakası biriken bir motor, görünürde sorunsuz çalışırken aslında giderek daha sıcak çalışır ve ömrü kısalır. Düzenli bakım, hem motorun hem de tahrik ettiği yağlama sisteminin sürekliliğini güvenceye alır. Konkasör tesisinde motor soğutması ve aşırı ısınmayı konkasör tesisinde motor soğutması ve aşırı ısınma yazısında ayrıntılandırdık.

  • Yağlama ünitesi motorunu kesinlikle sürekli görev (S1) için seçin.
  • Motoru, pompanın en yüksek çalışma basıncındaki güç talebine göre emniyetli payla boyutlandırın.
  • Soğuk havada yağ vizkozitesinin artmasını ve kalkış güç talebini hesaba katın.
  • Tozlu saha için IP55 koruma ve pik döküm gövde talep edin.
  • Yağ basıncı yetersizse ana motoru çalıştırmayan kilitlemeli (interlock) çalışmayı tercih edin.
  • Yağlama motorunu kritik yedek listenize ekleyin; küçük ama duruşu tetikleyen bir bileşendir.
  • Doğru güç, devir, gövde ve montaj tipini belirleyerek hızlı ikame imkanını güvenceye alın.

Sıkça Sorulan Sorular

Kırıcı yağlama ünitesi motoru neden sürekli (S1) görev için seçilmeli?

Çünkü konkasörün yataklarındaki yağ filmi, ana motor döndüğü sürece kesintisiz beslenmelidir. Yağlama pompası bir an bile dursa yağ filmi incelir, metal-metal teması başlar ve yatak kısa sürede hasar görür. Bu nedenle yağlama motoru, kesintili değil sürekli (S1) görev için tasarlanmış olmalı ve genellikle ana motordan önce devreye girip ondan sonra durmalıdır.

Yağlama motoru ana kırıcı motorundan neden farklı seçilir?

Çünkü iki motorun görevi tamamen farklıdır. Ana tahrik motoru taşı kırmak için yüksek güç, yüksek kalkış momenti üretir ve darbeli yük altında çalışır. Yağlama motoru ise düşük güçlü, sabit ve dengeli yük altında, ama kesintisiz çalışan bir motordur. Bu yüzden ana motorda kalkış momenti ve yol verme öne çıkarken, yağlama motorunda sürekli görev, basınç ve toza karşı koruma belirleyicidir.

Küçük güçlü bir yağlama motorunu neden kritik yedek olarak tutmalıyım?

Çünkü bu küçük motor arızalanırsa, kırıcının ana motoru ne kadar güçlü olursa olsun makineyi güvenle çalıştıramazsınız; yağlama olmadan kırıcı durur. Yani küçük ve ucuz bir bileşen, tüm tesisin duruşunu tetikleyebilir. Yedeğini stokta tutmak, olası bir üretim duruşunun maliyetiyle kıyaslandığında en ekonomik sigortalardan biridir.

Teklif Alın

Konkasör veya kırıcı yağlama ünitesi için doğru yağ sirkülasyon pompası motorunu seçmek isterseniz; pompanın çalışma basıncını ve debisini, motor güç ve devrini, gövde ve montaj tipini ve varsa mevcut motorun etiket bilgilerini bizimle paylaşın. Uzman ekibimiz, sürekli görev ve saha koşullarına uygun motoru birlikte netleştirir. Bizi +90 (532) 345 49 86 numaradan arayabilir veya iletişim sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Konkasör ve taş kırma motorlarımızı konkasör ve taş kırma motorları kategorimizden inceleyebilir, ürünlerimize ürünler sayfamızdan ve ana sayfamıza (HEM Motor) göz atabilirsiniz.