Pik döküm gövdeli bir motoru redüktöre, pompaya veya makineye flanştan bağlayacaksanız, sipariş kodundaki tek bir harf bile motorun makineye oturup oturmayacağını belirler. Flanş tipi FF (delikli/clearance) mi yoksa FT (dişli/tapped) mi; flanş B5 büyük flanş mı yoksa B14 pati flanş mı; flanş delik dairesi (pitch çapı) ve dış çap ölçüleri ne; bunların hepsi makinenizin bağlantı yüzeyiyle birebir uyuşmak zorundadır. Bu rehber, pik döküm motorlarda FF ve FT flanş tiplerini, B5/B14 montaj farkını, IEC 60072 ölçü mantığını ve doğru sipariş kodunu alıcı gözüyle açıklar. Amaç, yanlış flanşlı motor gelip montajda sökme-takma kaybı yaşamamanızdır. Doğru ölçüyü tek seferde vermek, hem zaman hem nakliye maliyeti kazandırır.

Pik döküm motorda B5 büyük flanş ve B14 pati flanş, FF delikli ve FT dişli flanş bağlantı yüzeyi

FF ve FT Flanş Nedir? Delikli mi Dişli mi?

Flanş bağlantısında en kritik ayrım, flanştaki bağlantı deliklerinin delikli (clearance) mi yoksa dişli (tapped) mi olduğudur. FF flanş (free hole / through hole), flanşta düz geçiş delikleri bulunan tiptir; cıvata flanşı boydan boya geçer ve karşı taraftan somunla veya makine gövdesindeki dişli deliğe sıkılır. FT flanş (tapped hole) ise flanşın kendisinde dişli delikler bulunan, cıvatanın flanşa diş tutturarak bağlandığı tiptir. Genel kuralda büyük flanş (B5) delikli FF yapıda, küçük pati flanş (B14) ise dişli FT yapıda gelir; ancak bu her zaman böyle olmayabileceğinden sipariş kodunda flanş tipini açıkça belirtmek gerekir.

Bu ayrım önemlidir çünkü makinenizin bağlantı yüzeyi delikli flanşa mı yoksa dişli flanşa mı göre tasarlanmış, ona göre motor seçilir. Yanlış tip seçilirse cıvata bağlantısı yapılamaz. Flanşlı motorların genel mantığını ve montaj kodlarını IM montaj kodu okuma (IM B3, IM B5, IM V1) yazımızda topladık. B5 ve B14 arasındaki temel seçim farkını ise B5 flanşlı mı B14 flanşlı mı rehberimizde ayrıntılı işledik.

B5 Büyük Flanş ve B14 Pati Flanş: Hangi Bağlantıda Hangisi?

B5 montaj, motorun ön kapağındaki büyük çaplı flanş üzerinden bağlanmasıdır; flanş, motor gövdesinin dış çapına yakın büyüklükte olup yüksek tork ve ağır makineler için tercih edilir. B5 flanş genellikle FF (delikli) yapıdadır ve cıvatalar flanşı geçerek makine gövdesine bağlanır. B14 montaj (pati flanş), daha küçük çaplı, gövdeden taşmayan bir ön flanştır; genellikle FT (dişli) yapıda olup küçük güçlerde, redüktör girişlerinde ve kompakt makinelerde kullanılır. Kataloğumuzda B14 flanşlı motorlar 56–160L gövde aralığında, B5 flanşlı motorlar ise 63–355L gövde aralığında sunulur; yani çok küçük güçlerde B14, büyük güçlerde B5 doğal tercihtir.

Redüktöre bağlanacak motorlarda flanş tipi özellikle önemlidir çünkü redüktör girişi belirli bir IEC flanşa göre üretilir. Sonsuz dişli ve NMRV redüktöre hangi motorun uyduğunu sonsuz dişli redüktöre motor eşleştirme (IEC) yazımızda anlattık. B5 yerine B14 takıp takamayacağınız sorusunu da bu yazılarda netleştirdik; flanş uyumsuzluğu en sık yapılan sipariş hatalarından biridir.

B35 ve B34: Ayak + Flanş Kombinasyonları

Bazı uygulamalarda motorun hem ayaktan şaseye hem de flanştan makineye bağlanması istenir. B35 montaj, B3 ayak + B5 büyük flanş kombinasyonudur; B34 ise B3 ayak + B14 pati flanş kombinasyonudur. Bu kombinasyonlar, motora ek mekanik destek gerektiğinde veya hem yatay hizalama hem flanş bağlantısı istendiğinde tercih edilir. B34 montaj kataloğumuzda 63–160L gövde aralığında sunulur. Hangi montaj kombinasyonunun sizin makinenize uygun olduğunu seçerken montaj kodunu doğru okumak şarttır.

Flanş Delik Ölçüleri: Pitch (Delik Dairesi) ve Dış Çap

Flanşın makineye oturması için iki ana ölçü tutmalıdır: flanş delik dairesi çapı (pitch / bolt circle) ve flanş dış çapı. IEC 60072 standardı, her gövde boyu için bu ölçüleri tanımlar; örneğin belirli bir gövde boyunda flanş dış çapı, delik dairesi çapı, delik sayısı ve delik çapı standart değerlerdedir. Bu standart sayesinde aynı gövde boyundaki farklı markaların flanş ölçüleri uyumludur; eski bir motoru muadiliyle değiştirirken bu standart ölçüler birebir tutar. Önemli olan, makinenizin bağlantı yüzeyinin hangi gövde boyu flanşına göre delinmiş olduğunu bilmektir.

Flanş ölçüsünün yanında mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü de tutmalıdır; aksi halde kaplin veya redüktör giriş mili oturmaz. Mil ve kama uyumunu motor mil çapı ve kama ölçüleri yazımızda, pik döküm motorda mil-kama-kaplin eşleştirmesini ise pik döküm motor mil çapı, kama ve kaplin yazımızda ayrıntılı ele aldık. Gövde boyu ile güç eşleşmesini görmek için pik döküm gövde boyu ve güç eşleşmesi rehberimiz yol gösterir.

IEC 60072 flanş delik dairesi pitch çapı ve dış çap ölçüleriyle B5 flanş sipariş kodu

IEC 60072 ile Standart Flanş Ölçüleri ve Muadil Değişim

Pik döküm motorların flanş ölçüleri IEC 60072 standardına göre üretildiği için, eski bir markanın motorunu yenisiyle birebir değiştirmek mümkündür; aynı gövde boyu ve aynı montaj kodu (örneğin IM B5) seçildiğinde flanş delik dairesi, dış çap ve mil ölçüleri tutar. Bu standartlaşma, makine üreticileri ve bakım ekipleri için büyük kolaylıktır. Eski marka motoru eşdeğeriyle değiştirme adımlarını eski marka motoru birebir değiştirme yazımızda, IE4 muadil seçimi ve IEC bağlantı ölçülerini ise IE4 muadil eşdeğer seçim ve IEC bağlantı ölçüleri yazımızda anlattık.

Pik döküm gövdenin sağladığı işleme toleransı ve merkezleme kalitesi, flanş bağlantısının titreşimsiz çalışmasını da etkiler. Gövde işleme ve tolerans konusunu gövde işleme, tolerans ve merkezleme yazımızda işledik. Pik döküm ile alüminyum gövde arasındaki seçim farkını pik döküm mü alüminyum gövde mi rehberimizden inceleyebilirsiniz.

Sipariş Kodunda Flanşı Doğru Belirtmek

Doğru sipariş için kodda şu bilgiler net olmalıdır: montaj tipi (B5 / B14 / B35 / B34), flanş tipi (FF delikli / FT dişli), gövde boyu (IEC 56–355), güç (kW), devir (kutup), gerilim ve gerekiyorsa mil çapı. Yanlış motor gelmesini önlemek için, mevcut motorun etiketini ve flanş ölçülerini eşleştirmek en güvenli yoldur. Bu konuyu yanlış motor gelmesini önleyin: etiket eşleştirme yazımızda, teklif isterken verilecek bilgileri ise teklif isterken verilecek 8 bilgi yazımızda topladık.

Doğru Flanş Seçimiyle Sorunsuz Montaj

FF/FT ayrımını, B5/B14 montajını ve IEC 60072 flanş ölçülerini doğru belirleyen bir sipariş, motorun makineye ilk seferde oturmasını sağlar. Yanlış flanş tipi, montaj sahasında sökme-takma, gecikme ve ek nakliye maliyeti demektir. Pik döküm motorlarımızın tüm flanş ve montaj seçeneklerini pik döküm gövdeli motorlar blog kategorimizden, teknik rehberleri ise elektrik motoru çeşitleri satın alma haritası yazımızdan inceleyebilirsiniz. Genel ürün ve hizmetlerimiz için HEM Motor ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Flanş Montajında Merkezleme (Spigot) ve Salgı Toleransı

Flanş bağlantısında delik dairesi ve dış çap kadar önemli bir başka unsur, flanşın ortasındaki merkezleme çıkıntısı (spigot / rabbet)dır. Bu çıkıntı, motorun makine veya redüktör gövdesine tam merkezde oturmasını sağlar; sayesinde mil ekseni makine ekseniyle hizalanır ve titreşim önlenir. Spigot çapı da IEC 60072''ye göre standarttır ve aynı gövde boyundaki farklı markalarda aynı değerdedir. Flanş bağlantısının kalitesini belirleyen bir diğer ölçü, mil ucu ile flanş yüzeyi arasındaki salgı (runout) toleransıdır; düşük salgı, kaplin veya redüktör girişinin titreşimsiz dönmesini sağlar. Pik döküm gövdenin işleme kalitesi bu toleransları tutturmada avantaj sağlar; bu konuyu gövde işleme, tolerans ve merkezleme kalitesi yazımızda ayrıntılı işledik.

Merkezleme çıkıntısı yanlış veya aşınmışsa, flanş cıvataları sıkılsa bile motor merkezden kaçar ve titreşim oluşur; bu da rulman ömrünü kısaltır. Bu nedenle muadil motor seçerken yalnızca delik ölçülerine değil, spigot çapına da dikkat edilmelidir. Titreşim ve balans kabul değerlerini titreşim ve balans ISO 10816 kabul değerleri yazımızda, pik döküm motorda rulman ve yatak ömrünü ise rulman ve yatak ömrü yazımızda ele aldık.

Dikey Montajda Flanş Seçimi (V1/V5)

Flanşlı motorlar yatay montaj kadar dikey montajda da kullanılır. Mil aşağı (V1) veya mil yukarı (V5) dikey konumlarda motor genellikle flanşından bağlanır; bu durumda flanş hem mekanik taşıma görevini hem de bağlantı görevini üstlenir. Dikey montajda yağ keçesi ve sızdırmazlık seçimi de önem kazanır, çünkü yağ ve nem yönü değişir. Dikey montajlı motor seçimini ve doğru siparişi dikey montaj V1/V5 mil aşağı seçim yazımızda topladık. Pik döküm motorda yağ keçesi ve sızdırmazlığı ise yağ keçesi ve sızdırmazlık yazımızda anlattık. Dikey uygulamada montaj kodunu doğru belirtmek, motorun yanlış konfigürasyonda gelmesini önler.

Redüktör ve Makine Bağlantısında Flanş Doğrulama

Flanşlı pik döküm motorun en yaygın kullanım yeri redüktör girişleridir; bu yüzden flanş tipini ve ölçülerini redüktörün giriş flanşıyla birebir doğrulamak şarttır. Sonsuz dişli ve NMRV redüktörlerin girişi belirli bir IEC gövde ve flanşa göre üretilir; örneğin kataloğumuzdaki HEM gövde serileri belirli motor güçleri ve IEC bağlantı seçenekleriyle eşleşir. Yanlış flanş tipi seçilirse motor redüktöre takılamaz ve sipariş baştan tekrarlanır. Bu nedenle redüktöre bağlanacak motorda hem montaj tipini (genellikle B5 veya B14) hem flanş tipini (FF/FT) hem de mil çapını redüktör kataloğuna karşı kontrol etmek gerekir. Sonsuz dişli redüktöre motor eşleştirmeyi sonsuz dişli ve NMRV redüktöre motor eşleştirme yazımızda, redüktörlü motor mu ayrı motor + redüktör mü kararını ise redüktörlü motor mu ayrı mı yazımızda ele aldık.

Sipariş Öncesi Etiket ve Ölçü Eşleştirme

Mevcut bir flanşlı motoru değiştiriyorsanız, en güvenli yöntem eski motorun etiketini ve flanş ölçülerini birebir eşleştirmektir. Etiket üzerinde gövde boyu, montaj kodu, güç, devir ve gerilim yer alır; flanş ölçülerini (delik dairesi, dış çap, spigot, mil çapı) ise doğrudan ölçmek gerekir. Bu bilgiler bir araya geldiğinde, yeni motorun makineye birebir oturması garanti edilir. Yanlış motor gelmesini önlemeyi etiket eşleştirme ile yanlış motoru önleme yazımızda, teslim ve kabul muayenesini ise teslim ve kabul muayenesi yazımızda anlattık. Pik döküm gövdeli motorun nakliye ve istiflemede hasarsız taşınmasını ise nakliye, paketleme ve istifleme yazımızda ele aldık.

Pik Döküm Gövdenin Flanş Bağlantısına Katkısı

Flanş bağlantısının uzun ömürlü ve titreşimsiz olması, yalnızca ölçülere değil, gövde malzemesinin kalitesine de bağlıdır. Pik döküm (cast iron) gövde, yüksek mekanik dayanımı ve rijitliği sayesinde flanş bağlantı yüzeyinin zamanla deforme olmasını önler; bu da merkezleme ve mil hizalamasının korunmasını sağlar. Ağır makinelerde ve yüksek torklu uygulamalarda, alüminyum gövdeye göre pik döküm gövde flanş bağlantısında daha güvenlidir. Pik döküm gövdenin darbe dayanımını ve rijitliğini darbe dayanımı ve gövde rijitliği yazımızda, pik döküm ile çelik konstrüksiyon gövde seçimini ise pik döküm mü çelik konstrüksiyon mu yazımızda ele aldık. Gövde boyuna göre ağırlık ve taşıma planlamasını da gövde büyüklükleri (IEC 56-355) ağırlık ve taşıma yazımızdan inceleyebilir, motorun güvenli kaldırılması için kaldırma mapası ve güvenli taşıma yazımıza bakabilirsiniz. Pik döküm gövdeli motorların montaj tiplerini ve flanş seçeneklerini ise B5 mi B14 mü bağlantı tipi seçimi rehberimizle birlikte değerlendirmenizi öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

FF flanş ile FT flanş arasındaki fark nedir, hangisini seçmeliyim?

FF flanş düz geçiş delikli (clearance) tiptir; cıvata flanşı boydan boya geçer. FT flanş ise flanşın kendisinde dişli delik bulunan tiptir; cıvata flanşa diş tutturur. Genel olarak B5 büyük flanş FF, B14 pati flanş FT yapıdadır. Hangisini seçeceğiniz makinenizin bağlantı yüzeyine bağlıdır: makine gövdesi delikli flanşa göre tasarlandıysa FF, dişli bağlantı bekliyorsa FT seçilir. Mevcut motorunuzun flanş tipini eşleştirmek en güvenli yoldur.

B5 yerine B14 motor takabilir miyim?

Genellikle hayır, çünkü B5 büyük flanş ile B14 pati flanşın delik dairesi çapı, dış çapı ve delik tipi farklıdır; biri diğerinin yerine doğrudan oturmaz. Makineniz B5 flanşa göre delinmişse B5, B14'e göre delinmişse B14 motor gerekir. Adaptör flanşı kullanılarak bazı durumlarda dönüşüm mümkün olsa da, en doğru çözüm makinenin beklediği flanş tipinde motoru sipariş etmektir. Flanş ölçülerini sipariş öncesi eşleştirmenizi öneririz.

Eski markamın motorunu pik döküm muadiliyle değiştirirken flanş tutar mı?

Evet, flanş ölçüleri IEC 60072 standardına göre üretildiği için aynı gövde boyu ve aynı montaj kodu (örneğin IM B5) seçildiğinde flanş delik dairesi, dış çap ve mil ölçüleri birebir tutar. Bu sayede farklı markaların aynı gövde boyundaki motorları birbirinin yerine bağlanabilir. Yine de güvenli olmak için mevcut motorun etiketini ve flanş ölçülerini bize iletin; muadil seçimi birebir doğrulayalım.

Teklif Alın

Pik döküm motorunuzu doğru flanş tipi (FF/FT), doğru montaj (B5/B14/B35/B34) ve birebir flanş ölçüleriyle sipariş etmek için bizimle iletişime geçin. Makinenizin bağlantı yüzeyini, gövde boyunu ve gücü iletin; size uygun flanşlı motoru ilk seferde doğru kodla teklif edelim. Telefon: +90 (532) 345 49 86. Hızlı ve doğru teklif için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

Satın Alma ve Seçim Kontrol Listesi

  • Montaj tipi belirlendi mi (B5 / B14 / B35 / B34)?
  • Flanş tipi netleştirildi mi (FF delikli / FT dişli)?
  • Makinenin bağlantı yüzeyi hangi gövde boyu flanşına göre delinmiş?
  • Flanş delik dairesi (pitch) ve dış çap ölçüleri makineyle tutuyor mu?
  • Delik sayısı ve delik çapı eşleşiyor mu?
  • Mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü makine/redüktör girişiyle uyumlu mu?
  • Gövde boyu (IEC 56–355) seçilen güce ve flanşa uygun mu?
  • B14 için gövde 56–160L aralığında mı (kataloğa göre)?
  • Redüktöre bağlanacaksa redüktör giriş flanşıyla eşleşme doğrulandı mı?
  • Mevcut motorun etiketi ve flanş ölçüleri eşleştirme için iletildi mi?